Talk:
“DEMOKRAT PARTİ’DE İÇ MÜCADELELER”
by
Haydar Temür
haydartemur@gmail.com
Date and Room Info
Friday, April 10, 2026, 12:30 p.m.
A-130
Abstract
İkinci Dünya Savaşı sonrası kurulan yeni liberal dünya düzeni koşullarında Türkiye’de de çok partili sisteme geçildi. Bu dönemde Cumhuriyet Halk Partisi içinde başlayan muhalefet hareketi sonucunda 7 Ocak 1946’da Demokrat Parti kuruldu. Kendisi de parti içi muhalefet sonucu kurulan Demokrat Parti içinde kuruluşlundan kapanışına kadar parti içi mücadeleler yaşandı. Kimi muhalefet hareketleri yeni partilerin kuruluşuna yol açtı. Millet Partisi, Öz Demokratlar Partisi, Türkiye Köylü Partisi ve Hürriyet Partisi DP içindeki muhalif hareketlerin sonucunda kuruldu. Yeni partilerin kurulmasına yol açmasa da 1951’de DP Meclis Grubunda 61 milletvekilinin kendi hükümetlerine güvensizlik oyu vermeleri, 1955’te Meclis Grubu’nun kendi parti hükümetinin istifasını sağlaması gibi önemli sonuçları olan muhalif çıkışlara rastlandı. Parti içinde Genel İdare Kurulu, Meclis Grubu ve iktidar döneminde hükümet gibi kurullar, merkez örgütü ile yerel örgütler arasında kendi inisiyatif alanını genişletmek, rakibininkini daraltmak için sürekli mücadeleler yaşandı. Bu kurullar ve örgütlerin içinde de mücadeleler partinin tüm siyasi yaşamı boyunca etkisini sürdürdü. Bu konuşmada Demokrat Parti içindeki muhalif hareketlerin oluşma sebepleri, gelişme ve sönümlenme süreçleri, söylemleri ve talepleri, parti yönetimi ile ilişkileri, uzlaşma ve kopuş mekanizmaları anlatılmaya çalışılacaktır. Tüm bu gelişmeler durağan bir neden-sonuç ilişkisi yerine uluslararası ve ulusal konjonktür, siyasi ve ekonomik gelişmeler ve değişken parti içi dengeler bağlamında dinamik süreçler olarak açıklanmaya çalışılacaktır.
Short Bio
Haydar Temür, lisans eğitimini ODTÜ Tarih Bölümü’nde tamamladı. “Kendi Yayınları Çerçevesinde (İştirâk, İnsaniyet, Sosyalist ve Medeniyet) Osmanlı Sosyalist Fırkası” adlı tezi ile Hacettepe Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Enstitüsü’nden yüksek lisans derecesi aldı. “Demokrat Parti’de Parti İçi Muhalefet (1946-1960)” başlıklı teziyle, Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü’nden doktora derecesi aldı. Doktora tezi aynı adla Tarih Vakfı Yurt Yayınları tarafından kitap olarak yayımlandı. Ankara’da yaşamakta ve tarih öğretmenliği yapmaktadır.