{"id":4061,"date":"2015-10-09T14:54:32","date_gmt":"2015-10-09T11:54:32","guid":{"rendered":"https:\/\/w3.bilkent.edu.tr\/tr\/?page_id=4061"},"modified":"2015-10-19T15:59:43","modified_gmt":"2015-10-19T12:59:43","slug":"aziz-sancar-nobel-kimya-odulunu-aldi","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/w3.bilkent.edu.tr\/tr\/aziz-sancar-nobel-kimya-odulunu-aldi\/","title":{"rendered":"Aziz Sancar Nobel \u00d6d\u00fcl\u00fc Ald\u0131"},"content":{"rendered":"<p>\u0130sve\u00e7 Kraliyet Bilimler Akademisi 2015 Nobel Kimya \u00f6d\u00fcl\u00fcn\u00fcn &#8220;DNA onar\u0131m\u0131n\u0131n mekanistik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131&#8221; alan\u0131nda \u00fc\u00e7 bilim insan\u0131na birlikte verildi\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131.<!--more--><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-4063 alignright\" src=\"https:\/\/w3.bilkent.edu.tr\/tr\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/aziz_sancar.jpg\" alt=\"aziz_sancar\" width=\"250\" height=\"370\" \/><\/p>\n<p>2006 y\u0131l\u0131nda Bilkent \u00dcniversitesi taraf\u0131ndan Fahri Doktora tevcih edilen \u00e7ok de\u011ferli bilim insan\u0131m\u0131z Aziz Sancar <em>n\u00fckleotid kesim onar\u0131m\u0131<\/em> alan\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 bulu\u015flarla \u00f6d\u00fcle lay\u0131k g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Dr. Sancar halen \u201cUniversity of North Carolina School of Medicine &#8211; Sarah Graham Kenan Professor of Biochemistry and Biophysics\u201d olarak ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedir. \u00d6d\u00fcl\u00fc payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 di\u011fer iki bilim insan\u0131 Tomas Lindahl ve Paul Modrich ise di\u011fer DNA onar\u0131m\u0131 mekanizmalar\u0131 olan <em>baz kesim onar\u0131m\u0131<\/em> ve <em>yanl\u0131\u015f e\u015fle\u015fme onar\u0131m\u0131<\/em>\u2019n\u0131 ke\u015ffetmi\u015flerdir. Her \u00fc\u00e7 ara\u015ft\u0131rmac\u0131 birbirlerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak ve b\u00fcy\u00fck oranda bakteri h\u00fccrelerinde 30 y\u0131ldan fazla s\u00fcredir \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131rlar. Ayd\u0131nlatt\u0131klar\u0131 temel mekanizmalar daha sonra insanlar dahil olmak \u00fczere kompleks organizmalarda da g\u00f6sterilmi\u015ftir. \u00d6rne\u011fin, <em>n\u00fckleotid kesim onar\u0131m\u0131<\/em> bozukluklar\u0131 ile deri kanserleri aras\u0131nda, <em>yanl\u0131\u015f e\u015fle\u015fme onar\u0131m\u0131<\/em> bozukluklar\u0131 ile kolon kanseri ve l\u00f6semi hastal\u0131klar\u0131 aras\u0131nda direkt nedensel ili\u015fkiler bulunmu\u015ftur. \u0130nsan geneti\u011fi alan\u0131nda olan bu ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc Bilkent \u00dcniversitesi\u2019nde y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n<p>DNA\u2019n\u0131n 1953 y\u0131l\u0131nda ke\u015ffinden sonra bilim d\u00fcnyas\u0131na bu molek\u00fcl\u00fcn \u00e7evresel fakt\u00f6rlere kar\u015f\u0131 \u00e7ok diren\u00e7li oldu\u011fu, neredeyse hi\u00e7 bozulmad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesi hakim olmu\u015ftur. Halbuki bu do\u011fru de\u011fildir. Ultraviyole \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131, iyonize radyasyon veya ya\u015fam tarz\u0131 se\u00e7enekleri (obezite, sigara, hareketsiz ya\u015fam gibi) s\u00fcrekli olarak DNA molek\u00fcl\u00fcn\u00fc haraplamakta, dizilimini bozmaktad\u0131r. Buna ra\u011fmen DNA\u2019n\u0131n yap\u0131s\u0131 \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir oranda korunur. \u0130\u015fte bu korunma, DNA onar\u0131m\u0131 olarak adland\u0131r\u0131lan temel mekanizmalarla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. B\u00f6ylece h\u00fccre, genetik bilgisini bozulmadan bir sonraki h\u00fccreye aktar\u0131r. Aziz Sancar ve birlikte Nobel \u00f6d\u00fcl\u00fcn\u00fc payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar ya\u015fam i\u00e7in temel bir gereksinim olan bu mekanizmalar\u0131 molek\u00fcler d\u00fczeyde \u00e7\u00f6zm\u00fc\u015flerdir.<\/p>\n<p>\u0130sve\u00e7 Kraliyet Bilimler Akademisi \u201cAra\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n bulu\u015flar\u0131 bir h\u00fccrenin nas\u0131l ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 hususunda bize en temel bilgileri vermektedir ve yeni kanser tedavilerinin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7acakt\u0131r\u201d demi\u015ftir.<\/p>\n<p>Aziz Sancar 1969 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul \u00dcniversitesi, \u0130stanbul T\u0131p Fak\u00fcltesi\u2019nden mezun olduktan sonra \u00f6nce bir hekim olarak \u00dclkemizde hizmet vermi\u015f, ard\u0131ndan bir NATO-T\u00dcB\u0130TAK bursu ile Johns Hopkins, ard\u0131ndan University of Texas in Dallas\u2019a gitmi\u015ftir. Dan\u0131\u015fman\u0131 Claud Rupert ile photolyase (fotoliyaz) olarak adland\u0131r\u0131lan bir geni kolonlam\u0131\u015f ve genetik m\u00fchendisli\u011fi ile bakterilerde \u00e7ok y\u00fcksek oranlarda \u00e7o\u011faltm\u0131\u015ft\u0131r. Bu genin kodlad\u0131\u011f\u0131 enzim ultraviyole \u0131\u015f\u0131klar\u0131 ile haraplanan DNA\u2019n\u0131n onar\u0131m\u0131n\u0131 yapmaktad\u0131r. Bu bulu\u015f Dr. Sancar\u2019\u0131n \u00f6nce master, ard\u0131ndan doktora derecesi almas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak bir postdoc pozisyonu hemen m\u00fcmk\u00fcn olmam\u0131\u015ft\u0131r. Y\u0131lmayan Dr. Sancar \u00f6nce teknisyen ard\u0131ndan postdoc olarak 1977-1982 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Yale University School of Medicine\u2019da \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Proje deste\u011fi olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in photolyase enzimi ara\u015ft\u0131rmalar\u0131na bir s\u00fcre i\u00e7in ara vermi\u015ftir. \u0130\u015fte bu d\u00f6nemde n\u00fckleotid kesim onar\u0131m\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 ba\u015flam\u0131\u015f ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Nobel \u00f6d\u00fcl\u00fc ile sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r <sup>(1)<\/sup>.<\/p>\n<p>Bilkent \u00dcniversitesi Molek\u00fcler Biyoloji ve Genetik B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019n\u00fcn kurulu\u015fundan itibaren Dr. Sancar bir bilge ki\u015fi ve yol g\u00f6stericisi olarak hep yan\u0131m\u0131zda olmu\u015ftur. \u00d6\u011fretim \u00fcyelerimizin bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda dan\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 bir kaynak, \u00f6\u011frencilerimizin lisans staji veya mezunlar\u0131m\u0131z\u0131n lisans \u00fcst\u00fc tez projelerinde dan\u0131\u015fmanl\u0131k yapm\u0131\u015f, postdoc\u2019lar yeti\u015ftirmi\u015ftir. Bu mezunlar\u0131m\u0131z kariyerlerinin sonraki a\u015famalar\u0131nda T\u00dcBA-GEB\u0130P gibi \u00f6d\u00fcller kazanm\u0131\u015flar, farkl\u0131 \u00dcniversitelerde \u00f6\u011fretim \u00fcyesi olmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p>Aziz Sancar Hocam\u0131z\u0131na bilim d\u00fcnyas\u0131 ve insanl\u0131\u011f\u0131n bilgi birikimine arma\u011fan etti\u011fi bulu\u015flar\u0131 i\u00e7in m\u00fcte\u015fekkiriz. Ba\u015far\u0131lar\u0131 temel bilimlerin ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemin en canl\u0131 bir g\u00f6stergesidir. Bilkent \u00dcniversitesi olarak kendisine en derin h\u00fcrmetlerimizi sunuyoruz.<\/p>\n<hr \/>\n<ol>\n<li>Sancar, A. and Rupp, W. D. (1983) A Novel Repair Enzyme: UVRABC Excision Nuclease of Escherichia coil Cuts a DNA Strand on Both Sides of the Damaged Region, <em>Cell, 33<\/em>(1), 249\u2013260.<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130sve\u00e7 Kraliyet Bilimler Akademisi 2015 Nobel Kimya \u00f6d\u00fcl\u00fcn\u00fcn &#8220;DNA onar\u0131m\u0131n\u0131n mekanistik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131&#8221; alan\u0131nda \u00fc\u00e7 bilim insan\u0131na birlikte verildi\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4078,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-4061","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/w3.bilkent.edu.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/4061","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/w3.bilkent.edu.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/w3.bilkent.edu.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/w3.bilkent.edu.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/w3.bilkent.edu.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4061"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/w3.bilkent.edu.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/4061\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4100,"href":"https:\/\/w3.bilkent.edu.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/4061\/revisions\/4100"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/w3.bilkent.edu.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4078"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/w3.bilkent.edu.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4061"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}