{"id":35288,"date":"2025-08-19T08:48:12","date_gmt":"2025-08-19T05:48:12","guid":{"rendered":"https:\/\/w3.bilkent.edu.tr\/tr\/?page_id=35288"},"modified":"2025-08-19T08:56:04","modified_gmt":"2025-08-19T05:56:04","slug":"zooarkeoloji-ogretim-uyesi-doc-dr-canan-cakirlar-amer00","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/w3.bilkent.edu.tr\/tr\/zooarkeoloji-ogretim-uyesi-doc-dr-canan-cakirlar-amer00\/","title":{"rendered":"Zooarkeoloji \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Do\u00e7. Dr. Canan \u00c7ak\u0131rlar (AMER’00)"},"content":{"rendered":"
\n

(Dergi Bilkent\u00a043. say\u0131 \u2013 Haziran 2025)<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n<\/header>\n

Akademik kariyerine Hollanda\u2019da devam eden Do\u00e7. Dr. Canan \u00c7ak\u0131rlar (Amerikan K\u00fclt\u00fcr\u00fc ve Edebiyat\u0131 2000), arkeoloji ve zooloji kesi\u015fimindeki bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 dergimizle payla\u015ft\u0131.<\/h3>\n

Bilkent’ten bug\u00fcne kariyer yolculu\u011funuz nas\u0131l \u015fekillendi? Bilkent\u2019ten Beyrut Amerikan \u00dcniversitesi\u2019ne gittim, Arkeoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nde lisans\u00fcst\u00fc e\u011fitim almak \u00fczere. Akademik kariyerle ba\u011flant\u0131l\u0131 bir karar de\u011fildi; Suriye-Levant k\u0131y\u0131 arkeolojisi ilgimi \u00e7ekiyordu. O b\u00f6lgenin k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve politikas\u0131 da bug\u00fcn h\u00e2len ilgilendi\u011fim konular. Almanya\u2019daki doktoramda ise \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir zooarkeoloji anabilim dal\u0131na sahip oldu\u011fu i\u00e7in T\u00fcbingen \u00dcniversitesi\u2019ni se\u00e7tim. ABD\u2019deki Smithsonian Enstit\u00fcs\u00fc de d\u00e2hil olmak \u00fczere farkl\u0131 kurumlarda ve farkl\u0131 \u00fclkelerde doktora sonras\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarda bulundum. 2012\u2019den beri Groningen \u00dcniversitesi\u2019nin Arkeoloji Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nde \u00f6\u011fretim \u00fcyesiyim.<\/p>\n

G\u00fcncel ara\u015ft\u0131rma alanlar\u0131n\u0131z\u0131 \u00f6\u011frenebilir miyiz? <\/strong><\/p>\n

Uzmanl\u0131k alan\u0131m zooarkeoloji. Arkeolojik kaz\u0131lardan elde edilen hayvan kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 anatomiden geneti\u011fe uzanan pek \u00e7ok teknikle analiz ediyor, toplumsal tarih ve ekosistemlerin tarihsel evrimleriyle ilgili \u00e7ok \u00e7e\u015fitli sorulara cevap ar\u0131yoruz.\u00a0Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131mda yerle\u015fik hayata ge\u00e7i\u015fle birlikte de\u011fi\u015fen insan-hayvan ili\u015fkilerinin boyutlar\u0131n\u0131 inceliyor, insanlar\u0131n kendi aralar\u0131ndaki ili\u015fkilerin hayvanlara nas\u0131l yans\u0131d\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin \u00e7al\u0131\u015fmalar da yap\u0131yorum. \u00d6rne\u011fin, sava\u015flarda, g\u00f6\u00e7lerde, ekonomik b\u00fcy\u00fcme veya k\u00fc\u00e7\u00fclme zamanlar\u0131nda hayvanlara ne oluyor? Onlar bu s\u00fcre\u00e7lerden nas\u0131l etkileniyor ya da insanlar bu s\u00fcre\u00e7leri etkilemek i\u00e7in hayvanlar\u0131 nas\u0131l kullan\u0131yor?<\/p>\n

Zooarkeolojiye y\u00f6nelmenizin ard\u0131ndaki motivasyonu anlatabilir misiniz? <\/strong><\/p>\n

Benim ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m d\u00f6nemlerde zooarkeoloji pek bilinmeyen, \u00e7ok az uzman\u0131 olan, Avrupa\u2019da ya da Kuzey Amerika\u2019da pek \u00f6nemsenmeyen bir \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131yd\u0131. T\u00fcrkiye\u2019de de durum \u00f6yleydi. Gidilmeyen yollar\u0131 gitmeyi k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcmden beri sevmi\u015fimdir. Arkeolojide her buluntu biraz gizemlidir; ama parampar\u00e7a, kimsenin ilgi g\u00f6stermedi\u011fi, hatta \u00e7\u00f6p diye atmak istedi\u011fi k\u0131r\u0131k kemik par\u00e7alar\u0131n\u0131 al\u0131p hangi t\u00fcre ait oldu\u011funu \u00f6\u011frenmek, oradan devam edip bir\u00e7ok soruya cevap aramak heyecan verici geldi bana.<\/p>\n

Bilkent Amerikan K\u00fclt\u00fcr\u00fc ve Edebiyat\u0131\u2019nda okurken se\u00e7meli arkeoloji dersleri al\u0131yordum. Arkeoloji ve sanat tarihi liseden beri ilgilendi\u011fim alanlard\u0131. 25 y\u0131l boyunca Bilkent \u00dcniversitesi\u2019nin y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc Hatay D\u00f6rtyol\u2019daki Kinet H\u00f6y\u00fck kaz\u0131lar\u0131nda hayvan kemiklerini, di\u015flerini, deniz kabuklar\u0131n\u0131 arkeolojide inceledi\u011fimde, liseden beri aktif oldu\u011fum \u00e7evre koruma alan\u0131ndan da konular\u0131 irdeleyebilece\u011fimi anlam\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n

Bilkent Arkeoloji\u2019den Do\u00e7. Dr. Marie-Henriette Gates ve Dr. Charles Gates\u2019in kazd\u0131\u011f\u0131 Kinet H\u00f6y\u00fck, Bilkent \u00f6\u011frencileri ve uluslararas\u0131 arkeologlar i\u00e7in m\u00fcthi\u015f bir okul olmu\u015ftur. Gates ailesi, zaman\u0131nda hem etik hem vizyon hem de sonsuz olanaklar sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r \u00f6\u011frencilerine. Bilkent Arkeoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019yle h\u00e2len ileti\u015fimdeyiz.<\/p>\n

Benim i\u00e7in zooarkeoloji ideal bir dal, \u00e7\u00fcnk\u00fc disiplinleraras\u0131. Ekoloji, zootekni, antropoloji ve tarihle i\u00e7 i\u00e7e. Bu arada Amerikan K\u00fclt\u00fcr\u00fc ve Edebiyat\u0131 da b\u00f6l\u00fcm olarak bana \u00e7ok \u015fey katm\u0131\u015ft\u0131r. Ele\u015ftiri kuram\u0131, toplumsal cinsiyet teorisi ve \u0131rk teorisiyle 20\u2019li ya\u015flarda tan\u0131\u015fm\u0131\u015f olmam\u0131n kurgulama, kapsaml\u0131 ve \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnme s\u00fcre\u00e7lerime h\u00e2l\u00e2 katk\u0131s\u0131 oluyor.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131zda hangi y\u00f6ntemleri kullan\u0131yorsunuz? <\/strong><\/p>\n

Zooarkeolojinin hem say\u0131sal ve kalitatif hem tarihsel ve ekolojik y\u00f6ntemleri vard\u0131r. Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 anatomi ilk y\u00f6ntemdir. Bu y\u00f6ntem, kemik ya da di\u015f par\u00e7as\u0131yla hangi hayvan\u0131n ka\u00e7 ya\u015f\u0131nda \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, boyutlar\u0131n\u0131 ve osteolojik bir hastal\u0131\u011f\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7\u0131plak g\u00f6zle belirlememizi sa\u011flar. Antik DNA, radyokarbon ve duyarl\u0131 izotop analizi gibi biyomolek\u00fcler y\u00f6ntemlerden de yararlan\u0131r\u0131z.<\/p>\n

Antik DNA, pop\u00fclasyonlar aras\u0131ndaki ili\u015fkilere \u0131\u015f\u0131k tutarak hayvanlar\u0131n nas\u0131l evrildi\u011fini bize g\u00f6sterir; bu evrim, insan\u0131n ekolojik ni\u015fine hayvanlar\u0131n girdi\u011fi zamanlarda, mesela insan yerle\u015fik hayata ge\u00e7ti\u011finde, h\u0131z kazanmaktad\u0131r. Evcille\u015ftirme buna iyi bir \u00f6rnektir. Evcille\u015ftirmeyle nesil t\u00fckenmesi veya g\u00f6\u00e7ler de ya\u015fan\u0131yor; tabii bu olaylar da hayvan evrimini etkiliyor.<\/p>\n

Radyokarbon y\u00f6ntemiyle hayvan kal\u0131nt\u0131lar\u0131 do\u011frudan tarihlendirilebilir, b\u00f6ylelikle arkeolojik s\u00fcre\u00e7leri daha iyi\u00a0anlar\u0131z. Duyarl\u0131 izotoplar, atomlar\u0131n farkl\u0131 k\u00fctleleridir. Bunlar v\u00fccutta, di\u015flerde ya da kemiklerde birikme yapar ve \u00f6l\u00fcmden sonra kimyasal olarak bozulmadan durur. \u0130zotoplarla ekosistem d\u00f6ng\u00fcleri aras\u0131nda bilinen ili\u015fkiler var. Et yerseniz Nitrojen15 oran\u0131 art\u0131yor. M\u0131s\u0131r yerseniz Karbon13 oran\u0131 azal\u0131yor. S\u0131cak havalarda deniz kenar\u0131nda b\u00fcy\u00fcrseniz, di\u015flerinizdeki oksijen18 oran\u0131 da\u011flarda b\u00fcy\u00fcyen birininkinden daha fazla oluyor. Enteresan, de\u011fil mi?<\/p>\n

S\u00f6z konusu izotoplar sadece h\u0131zland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f k\u00fctle spektrometresiyle \u00f6l\u00e7\u00fclebilen, \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck yap\u0131lard\u0131r. \u00d6l\u00e7\u00fcm sonu\u00e7lar\u0131, organizmalar\u0131n nerede ne yedi\u011fini, nas\u0131l g\u00f6\u00e7 ettiklerini veya g\u00f6\u00e7 ettirdiklerini anlat\u0131r. Hareket, besin, s\u0131cakl\u0131k, nem gibi \u00f6\u011feler organizmalar\u0131n ekolojisinin temelidir zaten.<\/p>\n

S\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011finiz analizlerin bilimsel \u00f6nemine de\u011finir misiniz? <\/strong><\/p>\n

\u00d6nemli olan, analizlerin sonu\u00e7lar\u0131yla ne gibi biyok\u00fclt\u00fcrel sorulara cevap verebildi\u011fimizdir. Hayvan kemikleri,\u00a0insanlarla bir \u015fekilde temasa ge\u00e7mi\u015f, onlar taraf\u0131ndan kullan\u0131lm\u0131\u015f, evcille\u015ftirilmi\u015f ya da onlar\u0131n ortamlar\u0131nda yararlan\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fu i\u00e7in Antroposen \u00e7a\u011f\u0131 sorular\u0131na tarihin derinliklerinden \u0131\u015f\u0131k tutabiliyoruz.<\/p>\n

\u00d6rneklerle anlatay\u0131m. G\u00f6bekli Tepe ve benzeri Ta\u015f Tepeler\u2019de \u00e7ok say\u0131da ceylan ve yabani s\u0131\u011f\u0131r kemi\u011fi elde edilmi\u015ftir. \u00c7ok say\u0131da derken on binlerce, y\u00fcz binlerce kemikten s\u00f6z ediyoruz. Belli ki \u00f6nemli bir ge\u00e7im kayna\u011f\u0131 olmu\u015f avc\u0131l\u0131k. Bu yerlerdeki eril sembolleri de d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, \u00e7\u0131kar\u0131m\u0131 yapabilirsiniz. G\u00f6bekli Tepe\u2019nin son evrelerinde ceylan bitiyor, evcil hayvanlar ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. \u00d6zellikle, bu\u011fdayla beraber koyunun o b\u00f6lgede ve ekseninde evcille\u015ftirildi\u011fi neredeyse kesin. Bu da toplumsal ve k\u00fclt\u00fcrel s\u00fcre\u00e7lerle i\u00e7 i\u00e7e girmi\u015f olan, m\u00fcthi\u015f bir ekosistem de\u011fi\u015fikli\u011fidir; i\u015fte zooarkeoloji de tarihin ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftiren hayvan – insan ili\u015fkilerini bize anlat\u0131r.<\/p>\n

\u015eu anda etraf\u0131n\u0131zda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz bir\u00e7ok hayvan\u0131n ve bitkinin endemik olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, endemiklerin de tar\u0131m, hayvanc\u0131l\u0131k ve s\u00f6m\u00fcr\u00fc yoluyla nas\u0131l yok oldu\u011funu\u00a0zooarkeolojiyle anl\u0131yoruz. Koyunlar\u0131n evcille\u015fip Anadolu\u2019dan Avrupa\u2019ya gitti\u011fini, sonra d\u00fcnyadaki t\u00fcm s\u0131\u011f\u0131rlar\u0131n Orta Do\u011fu\u2019daki k\u00fc\u00e7\u00fck bir s\u00fcr\u00fcden evrildi\u011fini, gene Anadolu\u2019dan ge\u00e7ip d\u00fcnyaya yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 zooarkeoloji a\u00e7\u0131klar bize. Hititler, Asurlar, Meml\u00fckler, Mo\u011follar gibi erken devletler de yay\u0131lma ve t\u00fckenme s\u00fcre\u00e7lerini etkilemi\u015ftir.<\/p>\n

Peki, yumu\u015fak\u00e7a kabuklar\u0131 hakk\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131z antik Ege hakk\u0131nda neler s\u00f6yl\u00fcyor? <\/strong><\/p>\n

Bu kabuklar; beslenme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131, ticaret, ekonomi ve g\u00fcndelik hayat hakk\u0131nda bilgiler sa\u011flar. \u00d6rne\u011fin, M\u00d6 6500 civar\u0131ndan 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131na kadar b\u00f6lgede midye t\u00fcketiminin \u00e7ok s\u0131k ve yo\u011fun oldu\u011funu \u0130zmir ve \u00c7anakkale\u2019deki Bornova Ye\u015filova H\u00f6y\u00fck ve Troya kaz\u0131lar\u0131ndan biliyoruz. Bunlar kum midyesi, midye dolma yap\u0131lanlardan de\u011fil, kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n.<\/p>\n

Ekonomik a\u00e7\u0131dan \u00f6ne \u00e7\u0131kan yumu\u015fak\u00e7a m\u00fcreks ise bir salyangozdan elde edilen, kraliyet moru rengine sahip bir \u00e7e\u015fit boyad\u0131r; \u00fcretilmesi i\u00e7in \u00e7ok say\u0131da salyangoz gerektiren, alt\u0131n gibi de\u011ferli bir boya. Onunla boyanan kuma\u015flar\u0131n Do\u011fu Akdeniz ve \u00f6tesine ticaretini elitler deniz yoluyla yapm\u0131\u015f, M\u00d6 1800 ile Bizans d\u00f6nemi aras\u0131nda. \u00dclkemizde de Troya\u2019dan Antakya\u2019ya kadar t\u00fcm k\u0131y\u0131da \u00fcretildi\u011fine dair buluntular var.<\/p>\n

Antik insan faaliyetlerinin deniz ekosistemleri \u00fczerindeki etkisi \u00e7evre ve ekoloji ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemi nedir? <\/strong><\/p>\n

\u0130nsan\u0131n elinin de\u011fdi\u011fi her ekosistem olduk\u00e7a \u00e7abuk de\u011fi\u015fmeye ba\u015fl\u0131yor; bunun da \u00fc\u00e7 sebebi var. Birincisi, insan bir \u00fcst d\u00fczey avc\u0131d\u0131r; girdi\u011fi ortamdaki di\u011fer avc\u0131lar da d\u00e2hil olmak \u00fczere di\u011fer t\u00fcm organizmalar\u0131 t\u00fcketebilir. \u0130kincisi, insan m\u00fcthi\u015f bir ni\u015f in\u015fac\u0131s\u0131d\u0131r, ortam\u0131n \u015fartlar\u0131n\u0131 kendi faydas\u0131 i\u00e7in de\u011fi\u015ftirmekte \u00e7ok ama \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131d\u0131r. \u0130nsan\u0131n \u00fc\u015f\u00fcrse kazak \u00f6rmesi, suya ihtiyac\u0131 varsa baraj yapmas\u0131 asl\u0131nda di\u011fer organizmalarda da g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz, ama bizde fazlas\u0131yla geli\u015fmi\u015f olan bir \u00f6zelliktir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc ise felsefecilerin ya da psikologlar\u0131n da hen\u00fcz a\u00e7\u0131klayamad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7g\u00f6zl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczd\u00fcr. Sosyal d\u00fczen etik olarak izin verdi\u011fi s\u00fcrece, ta\u015f\u0131, topra\u011f\u0131, bitkiyi, hayvan\u0131 ve di\u011fer insanlar\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 kullanma, depolama ve s\u00f6m\u00fcrme konusundaki a\u00e7g\u00f6zl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz\u00fcn sonu yok.<\/p>\n

M\u00fcreks \u00f6rne\u011fine geri d\u00f6nmek gerekirse, bu g\u00fczel hayvanlardan art\u0131k Do\u011fu Akdeniz\u2019de\u00a0pek kalmad\u0131. Ben 20 y\u0131l \u00f6nce \u00c7anakkale k\u0131y\u0131s\u0131nda canl\u0131 birka\u00e7 tane g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcm. \u0130srailli ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar kendi k\u0131y\u0131lar\u0131nda m\u00fcrekslerin neslinin t\u00fckendi\u011fini ilan etti. A\u015f\u0131r\u0131 t\u00fcketildi\u011fi i\u00e7in bu pop\u00fclasyonlar azar azar yok oldu diyemeyiz; fakat ge\u00e7mi\u015fteki ekonomik faaliyetlerin o pop\u00fclasyonlar\u0131n genetik yap\u0131s\u0131n\u0131 ve direncini etkilemi\u015f olma ihtimali \u00e7ok y\u00fcksek.<\/p>\n

Arkeolojiyle irdeleyebilece\u011fimiz b\u00f6yle bir\u00e7ok \u00f6rnek var. Ege B\u00f6lgesi\u2019ndeki pek \u00e7ok ova, Romal\u0131lar\u0131n ormanlar\u0131 kesmesi sonucu geli\u015fen \u015fiddetli ta\u015fk\u0131nlarla meydana gelmi\u015f. Ovalar olu\u015furken tabii tar\u0131m arazisi de olu\u015fuyor, ama bu da s\u00fcrekli bak\u0131lmas\u0131 gereken bir alan, yani s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi d\u00fc\u015f\u00fck. Ova olu\u015furken orada yok olan denizler, batakl\u0131klar ve benzeri ekosistemler var. Hangi t\u00fcketim ve kullan\u0131m bi\u00e7imlerinin yok edici, hangilerinin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir oldu\u011funu bize tarih ve arkeoloji g\u00f6sterir.<\/p>\n

Biyo\u00e7e\u015fitlili\u011fin azalmas\u0131n\u0131n ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ebilir miyiz? <\/strong><\/p>\n

Azalan biyo\u00e7e\u015fitlili\u011fin ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin \u00f6n\u00fcne yaln\u0131zca teknolojik \u00e7\u00f6z\u00fcmlerle ge\u00e7emeyiz, onlar semptomatik tedavi. Sorunun nerede oldu\u011funu anlamak i\u00e7in tarihi anlamam\u0131z ve anlatmam\u0131z gerekiyor. Etik a\u00e7\u0131dan s\u00f6m\u00fcrmeyen toplumlar\u0131 arkeolojide bulmak m\u00fcmk\u00fcn. Bu, nas\u0131l arad\u0131\u011f\u0131n\u0131zla da ilgili bir \u015fey tabii. Aramayan zaten bulamaz.<\/p>\n

Saha deneyimlerinizde sizi en \u00e7ok \u015fa\u015f\u0131rtan veya etkileyen co\u011frafyalar ve buluntular hangileriydi? <\/strong><\/p>\n

Kinet H\u00f6y\u00fck\u2019te fil kemikleri, m\u00fcreksler, orfozlar, deniz kaplumba\u011falar\u0131 bulunmu\u015ftu. Daha ben arkeolojiye yeni ba\u015flarken, 90\u2019lar\u0131n sonunda bunlar\u0131n kaz\u0131dan \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek beni \u00e7ok etkilemi\u015fti, \u00fczerlerinde en \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m t\u00fcrlerdir h\u00e2len. \u0130zmir Ulucak H\u00f6y\u00fck\u2019te, 2011\u2019de, \u00e7anak \u00e7\u00f6mleksiz Neolitik d\u00f6neme ait, k\u0131rm\u0131z\u0131 tabanl\u0131 bir yap\u0131 kazm\u0131\u015ft\u0131 Prof. Dr. \u00c7iler \u00c7ilingiro\u011flu. T\u00fcrkiye ve Avrupa\u2019n\u0131n prehistoryas\u0131n\u0131 tamamen de\u011fi\u015ftiren bir tabakayd\u0131 bu. O anda orada olmak ve kemikleri inceleyebilmek bir ayr\u0131cal\u0131kt\u0131. \u00c7iler Hoca da Bilkentli, Arkeoloji 2001 mezunu, \u015fimdi Ege \u00dcniversitesi\u2019nde.<\/p>\n

L\u00fcbnan, ikinci evim say\u0131l\u0131r; da\u011flar\u0131, do\u011fas\u0131, k\u00f6yleri \u00e7ok etkileyicidir. Suriye\u2019de Palmira\u2019dan \u015eam\u2019daki Emevi Camii\u2019ne kadar b\u00fcy\u00fcleyici bir\u00e7ok yer vard\u0131r. Oralarda ya\u015fayan insanlar umar\u0131m en k\u0131sa zamanda bar\u0131\u015fa kavu\u015fur ve bizler de geri d\u00f6n\u00fcp miras\u0131n korunmas\u0131 ve tan\u0131t\u0131lmas\u0131 ad\u0131na onlarla beraber \u00e7al\u0131\u015fabiliriz. Bu\u00a0d\u00f6nemde Urla Klazomenai, Ankara Gordion, Antalya Patara, Denizli A\u015fa\u011f\u0131 Seyit H\u00f6y\u00fck gibi kaz\u0131larda \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz ekibimle, oralar\u0131n da hayranl\u0131k uyand\u0131ran y\u00f6nleri var.<\/p>\n

Bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131zda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z temel zorluklar nelerdir? <\/strong><\/p>\n

Maddiyat, zaman, \u00fcniversitelerde b\u00fct\u00e7e k\u0131s\u0131tlamalar\u0131na gidilmesi\u2026 \u00c7al\u0131\u015fmak istedi\u011fimiz yerlerde sava\u015flar var; bu bence daha b\u00fcy\u00fck bir problem. Akademik d\u00fcnyan\u0131n disiplinleraras\u0131 ve ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnceden uzakla\u015fmas\u0131 ise ba\u015fka bir zorluktur.<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de zooarkeolojinin en b\u00fcy\u00fck s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131, kaz\u0131lar\u0131n b\u00fcrokrasi m\u00fcdahalesiyle \u00e7ok h\u0131zl\u0131 yap\u0131lmas\u0131. Bu durum, \u00e7\u0131kan organik kal\u0131nt\u0131lar\u0131n gere\u011fi kadar iyi toplanmas\u0131n\u0131 engelliyor. \u0130klim kontroll\u00fc depolar\u0131n olmamas\u0131 ise ivedilikle a\u015f\u0131lmas\u0131 gereken, belki de en \u00f6nemli sorun. Bunu 2021\u2019deki arkeoloji \u015furas\u0131nda ifade ettik, arkeometri \u00e7al\u0131\u015fma grubuyla. Gelece\u011fe mirast\u0131r bu organik kal\u0131nt\u0131lar.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131z\u0131 daha geni\u015f kitlelere ula\u015ft\u0131rmak i\u00e7in neler yap\u0131labilir? <\/strong><\/p>\n

Ege \u00dcniversitesi Antroposen \u00c7al\u0131\u015fma Grubu ile faaliyetlerimiz var. Grubun kurucusu, Prof. Dr. \u00c7iler \u00c7ilingiro\u011flu\u2019dur. Alan\u0131m\u0131zda \u00e7\u0131kan her \u00f6nemli makalenin pop\u00fcler dergilerde, gazetelerde ve benzeri yay\u0131nlarda da haber olarak yer almas\u0131na gayret ediyoruz. Patara kaz\u0131 ekibiyle bu\u00a0konuda \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z var. Hollanda\u2019da \u00e7e\u015fitli m\u00fczelerle \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. \u0130\u015fbirli\u011fine her zaman a\u00e7\u0131\u011f\u0131z.<\/p>\n

Yeni projeleriniz olacak m\u0131?<\/strong><\/p>\n

\u0130stanbul\u2019un ilk k\u00f6y\u00fc diyebilece\u011fimiz Yenikap\u0131 Neolitik K\u00f6y\u00fc iskan h\u00e2lindeyken ya\u015fanan \u00e7ok \u00f6nemli bir iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi olay\u0131 var: \u201c8.2 ka event\u201d. G\u00fcn\u00fcm\u00fczden 8 bin 200 y\u0131l \u00f6nce ger\u00e7ekle\u015fen bu ani s\u0131cakl\u0131k d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc olay\u0131n\u0131n insana, \u00e7evreye, hayvana ve genel \u00e7er\u00e7evede ekosisteme etkilerine ili\u015fkin bir \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z olacak yak\u0131nda. Ayr\u0131ca Helenistik, Roma ve Bizans d\u00f6nemlerinde denizlerdeki a\u015f\u0131r\u0131 avlanman\u0131n etkilerini de ara\u015ft\u0131raca\u011f\u0131z. \u00d6zellikle Bat\u0131 Anadolu\u2019da Tun\u00e7 ve Demir \u00c7a\u011flar\u0131ndaki \u00e7evre ve ekonomilerini inceleyece\u011fimiz projeler de var.<\/p>\n

\u00d6\u011frencilerinize hangi mesajlar\u0131 vermeyi \u00f6nemsiyorsunuz? <\/strong><\/p>\n

Toplumsal sorumluluk ve gezegenle ilgili bilin\u00e7 bence en \u00f6nemli mesaj. Arkeoloji ve zooarkeoloji, insanlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrerek \u00fcretime ve t\u00fcketime dair kararlar\u0131m\u0131z\u0131 daha s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir h\u00e2le getirebilir. \u0130\u015fte bu mesaj\u0131 iletebilecek \u015fekilde kaz\u0131 yapmak, ders vermek, makaleler yazmak gerekiyor.<\/p>\n

Hobilerinize vakit kal\u0131yor mu? <\/strong><\/p>\n

A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 \u00e7ok ilgin\u00e7 hobilerim yok. Bo\u015f zaman\u0131m olursa yemek pi\u015firmeye, m\u00fcze gezmeye, arkeolojik ve tarihi yerlere gitmeye, yoga yapmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum.<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

(Dergi Bilkent\u00a043. say\u0131 \u2013 Haziran 2025)   Akademik kariyerine Hollanda\u2019da devam eden Do\u00e7. Dr. Canan \u00c7ak\u0131rlar (Amerikan K\u00fclt\u00fcr\u00fc ve Edebiyat\u0131 2000), arkeoloji ve zooloji kesi\u015fimindeki bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 dergimizle payla\u015ft\u0131. Bilkent’ten bug\u00fcne kariyer yolculu\u011funuz nas\u0131l \u015fekillendi? Bilkent\u2019ten Beyrut Amerikan \u00dcniversitesi\u2019ne gittim, Arkeoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nde lisans\u00fcst\u00fc e\u011fitim almak \u00fczere. Akademik kariyerle ba\u011flant\u0131l\u0131 bir [\u2026] <\/p>\n

<\/div>\n

Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-35288","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/w3.bilkent.edu.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/35288","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/w3.bilkent.edu.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/w3.bilkent.edu.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/w3.bilkent.edu.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/w3.bilkent.edu.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=35288"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/w3.bilkent.edu.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/35288\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35291,"href":"https:\/\/w3.bilkent.edu.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/35288\/revisions\/35291"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/w3.bilkent.edu.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=35288"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}