{"id":33282,"date":"2025-01-19T22:59:04","date_gmt":"2025-01-19T19:59:04","guid":{"rendered":"https:\/\/w3.bilkent.edu.tr\/tr\/?page_id=33282"},"modified":"2025-01-21T16:06:46","modified_gmt":"2025-01-21T13:06:46","slug":"ramboll-kuresel-karbon-yakalama-mukemmeliyet-merkezi-direktoru-dr-burcin-temel-mckenna-chem01","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/w3.bilkent.edu.tr\/tr\/ramboll-kuresel-karbon-yakalama-mukemmeliyet-merkezi-direktoru-dr-burcin-temel-mckenna-chem01\/","title":{"rendered":"Ramboll Karbon Yakalama K\u00fcresel Direkt\u00f6r\u00fc Dr. Bur\u00e7in Temel McKenna (CHEM’01)"},"content":{"rendered":"

(Dergi Bilkent\u00a042. say\u0131 \u2013 Aral\u0131k 2024)<\/p>\n

Bur\u00e7in Temel McKenna Linkedin Profili<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/a>Danimarka\u2019da Ramboll\u2019un K\u00fcresel Karbon Yakalama M\u00fckemmeliyet Merkezi\u2019ni y\u00f6neten Dr. Bur\u00e7in Temel McKenna (Kimya 2001) ile s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik, yenilenebilir enerji ve karbonsuzla\u015ft\u0131rmay\u0131 konu\u015ftuk.<\/h3>\n

 <\/p>\n

Bilkent\u2019ten sonra hangi kariyer ad\u0131mlar\u0131n\u0131 att\u0131n\u0131z? <\/strong><\/p>\n

Bilkent Kimya\u2019da okurken Fen Fak\u00fcltesi\u2019ndeki bir\u00e7ok arkada\u015f\u0131m gibi ben de doktora yapmay\u0131 ve akademide kalmay\u0131 planl\u0131yordum. Son s\u0131n\u0131fta Amerika\u2019daki \u00fcniversitelere doktora ba\u015fvurular\u0131 yapt\u0131m. Kabul ald\u0131klar\u0131m aras\u0131ndan UC Santa Barbara\u2019ya gitmeye karar verdim. Santa Barbara\u2019da yeni teorik say\u0131sal y\u00f6ntemler geli\u015ftirdim ve bu y\u00f6ntemleri fizik problemlerinin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde uygulad\u0131m. Doktoram\u0131n son y\u0131l\u0131nda uygulamal\u0131 problemlerin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne daha \u00e7ok ilgi duydu\u011fumu fark ettim ve deney de yapmaya ba\u015flad\u0131m. Deneylerim genelde kataliz\u00f6r kullanarak fosil kaynaklardan elde edilen kimyasallar\u0131n sentezlenmesiyle ilgiliydi. 2000\u2019lerin ba\u015flar\u0131yd\u0131; yeterince petrol \u00e7\u0131kar\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczden, do\u011fal gaz ya da k\u00f6m\u00fcrden elde edilen sentez gaz\u0131n\u0131 daha de\u011ferli kimyasallara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye odakland\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00f6nemlerdi. 2006\u2019da doktoram\u0131 bitirdim ve UC Berkeley\u2019de doktora sonras\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131l\u0131\u011fa ba\u015flad\u0131m. Berkeley\u2019deki projem, metil alkol\u00fc katalitik olarak triptane isimli kimyasala d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmekti. Projenin sponsoru British Petroleum, \u00e7ok y\u00fcksek oktan numaral\u0131 yak\u0131tlarla ilgileniyordu. Otomobillerde kullan\u0131lan yak\u0131tlar\u0131n oktan numaralar\u0131 85-95 civar\u0131ndayken, triptane i\u00e7in 120\u2019ydi.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rma projem bitince end\u00fcstride \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n daha cazip oldu\u011funa karar verdim. Ba\u015fvurdu\u011fum \u015firketlerden birisi Haldor Topsoe\u2019ydi. Ben ABD\u2019deki ofislerinde i\u015fe girebilece\u011fimi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken, onlar merkezleri Kopenhag\u2019daki bir pozisyonu \u00f6nerdiler. Danimarka\u2019da ya\u015famaktan keyif alaca\u011f\u0131m\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnerek teklifi kabul ettim. Topsoe\u2019de 9 y\u0131l ara\u015ft\u0131rma-geli\u015ftirme m\u00fchendisi ve proje m\u00fcd\u00fcr\u00fc olarak \u00e7e\u015fitli katalitik kimya alanlar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. O y\u0131llarda yava\u015f yava\u015f iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi konusunda bilin\u00e7lenme ba\u015flam\u0131\u015f, 2015\u2019te Birle\u015fmi\u015f Milletler \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi \u00c7er\u00e7eve S\u00f6zle\u015fmesi kapsam\u0131nda Paris Anla\u015fmas\u0131 imzalanm\u0131\u015ft\u0131. Ben de karbondioksit kullanmay\u0131 ama\u00e7layan, fosil kaynaklara ba\u011fl\u0131 kalmadan ne t\u00fcr kimyasallar\u0131 hangi yeni teknolojilerle \u00fcretebilece\u011fimizi i\u00e7eren bir\u00e7ok ilgin\u00e7 projede g\u00f6rev ald\u0131m.<\/p>\n

Topsoe\u2019den sonra FLSmidth\u2019e ge\u00e7tim. FLS, madencilik ve \u00e7imento sekt\u00f6rlerine teknoloji ve ekipman satan, Danimarkal\u0131 bir \u015firket. Madencilikte portf\u00f6y m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcyle ba\u015flad\u0131m, akabinde hem akademik hem start-up ba\u011flant\u0131l\u0131 ortakl\u0131klar\u0131 kapsayan Ara\u015ft\u0131rma ve Yeni Giri\u015fim Ortakl\u0131klar\u0131 Departman\u0131\u2019n\u0131n y\u00f6neticili\u011fine getirildim. Amerika\u2019n\u0131n madencilik merkezlerinden biri olan Salt Lake City ile Kopenhag aras\u0131nda s\u0131k seyahat ettim. Covid-19\u2019la birlikte Kopenhag a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 Ye\u015fil \u00c7imento Geli\u015ftirme Departman\u0131\u2019n\u0131n ba\u015f\u0131na ge\u00e7tim. Burada enerji tasarrufu sa\u011flayan, zehirli emisyonlar\u0131 azaltan ve daha az karbondioksit sal\u0131n\u0131m\u0131 yapan teknolojiler geli\u015ftirdik. Bu s\u0131rada \u00e7imento sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn karbondioksit yakalamadan ye\u015fil \u00e7imento \u00fcretemeyece\u011fi de a\u00e7\u0131k\u00e7a belli olmu\u015ftu.<\/p>\n

 <\/p>\n

Ramboll\u2019a ge\u00e7meye nas\u0131l karar verdiniz? <\/strong><\/p>\n

Ramboll, karbon ayak izi azaltman\u0131n zor oldu\u011fu kimyasallar, madencilik ve \u00e7imento sekt\u00f6rlerindeki tecr\u00fcbemi de\u011ferli buldu. Enerji, ula\u015f\u0131m, binalar, \u00e7evre, su, mimari ve y\u00f6netim dan\u0131\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 veren, yakla\u015f\u0131k 18.000 ki\u015filik, Danimarka merkezli bu k\u00fcresel \u015firkette Ekim 2022\u2019den beri K\u00fcresel Karbon Yakalama M\u00fckemmeliyet Merkezi\u2019nin ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcyorum. Almanya, Danimarka, \u0130sve\u00e7, \u0130ngiltere ve ABD\u2019deki karbon yakalama b\u00f6l\u00fcmlerimizin ticari ve teknik performans\u0131ndan sorumluyum. \u00d6ncelikli amac\u0131m, Ramboll\u2019un \u00e7imento, \u00e7elik, madencilik ve kimyasal tesislerin karbonsuzla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 projelerinde daha aktif yer almas\u0131.<\/p>\n

 <\/p>\n

Uzun y\u0131llard\u0131r yenilenebilir enerji, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik ve karbonsuzla\u015ft\u0131rma \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsunuz. Bu \u00e7er\u00e7eveye y\u00f6nelmenizin altyap\u0131s\u0131n\u0131 anlat\u0131r m\u0131s\u0131n\u0131z? <\/strong><\/p>\n

Petrol bitti\u011finde ihtiya\u00e7 duyaca\u011f\u0131m\u0131z enerji ve kimyasallar\u0131 nas\u0131l \u00fcretebiliriz? 20 y\u0131l \u00f6nce bu soruyla ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131 ilgim. Art\u0131k bunu farkl\u0131 bir \u015fekilde soruyoruz: Fosil kaynaklara ba\u011fl\u0131 kalmadan nas\u0131l enerji ve kimyasal \u00fcretebiliriz? Cevap ne k\u0131sa ne de kolay. Yeterince yenilenebilir elektrik \u00fcretemiyoruz; \u00fcretsek bile o elektri\u011fi ula\u015ft\u0131racak kadar bak\u0131r kablomuz yok, yeterince bak\u0131r madeni yok. Elektri\u011fi depolamak i\u00e7in pillere ihtiyac\u0131m\u0131z var; yeterince lityum yok. Bu t\u00fcm d\u00fcnya i\u00e7in ge\u00e7erli. Yani ye\u015fil enerji ya da karbon n\u00f6tr enerjiye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc zaman alacak.<\/p>\n

\u00d6te yandan, her \u015feyi elektrik ile \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmam\u0131z da m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. \u00c7imento sekt\u00f6r\u00fcn\u00fc \u00f6rnek verelim. Elimizdeki teknolojilerle \u00e7imento tesislerini elektrikle \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmak imk\u00e2ns\u0131z. \u00c7imento tesislerindeki karbondioksit sal\u0131n\u0131m\u0131n\u0131n fosil yak\u0131tlardan gelen k\u0131sm\u0131n\u0131 ye\u015fil yak\u0131tlara \u00e7evirdik diyelim; geriye kalan kire\u00e7ta\u015f\u0131 kaynakl\u0131 sal\u0131n\u0131m\u0131 engellemek olanaks\u0131z. Karbondioksit, 20 sene \u00f6ncesinde petrol kuyular\u0131na enjekte edilmekte, b\u00f6ylece daha \u00e7ok gaz ve petrol\u00fcn \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmaktayd\u0131.<\/p>\n

\u00d6n\u00fcm\u00fczde 20-30 y\u0131ll\u0131k bir ge\u00e7i\u015f a\u015famas\u0131 olacak ise karbon yakalama t\u00fcm sekt\u00f6rlere \u015fart. Karbon yakalama ve depolama, Amerika ve Norve\u00e7\u2019te end\u00fcstriyel \u00f6l\u00e7ekte uzun y\u0131llar denenmi\u015f bir teknoloji.<\/p>\n

K\u00fcresel karbon sal\u0131n\u0131m\u0131n\u0131n %40-50\u2019si do\u011fal gaz ve k\u00f6m\u00fcrle \u00e7al\u0131\u015fan elektrik santrallerinden, %7-8\u2019i \u00e7imento tesislerinden, %7-9\u2019u da \u00e7elik sekt\u00f6r\u00fcnden gelir. International Energy Agency – IEA analizlerine g\u00f6re 2050\u2019de net s\u0131f\u0131r karbon senaryosunu ger\u00e7ekle\u015ftirebilmek i\u00e7in karbon sal\u0131n\u0131mlar\u0131n\u0131n en az %10\u2019luk bir k\u0131sm\u0131n\u0131n yakalan\u0131p depolanmas\u0131 gerekecek. Bu da b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00e7imento, \u00e7elik ve enerji \u00fcretim tesislerinin karbon ayak izini azaltarak olacak.<\/p>\n

 <\/p>\n

Peki, Danimarka bu konuda nas\u0131l ilerliyor? <\/strong><\/p>\n

Danimarka epey k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00fclke, ama teknoloji ihrac\u0131 \u00fcst d\u00fczeyde. Bu teknolojiler r\u00fczg\u00e2r de\u011firmenleri, kimyasal teknolojiler, deniz ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve biyoteknoloji \u00fczerine. Danimarka\u2019n\u0131n g\u00fcncel hedefi, karbon yakalama ve depolamada Avrupa liderli\u011fi. Yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fte karadaki karbon depolama potansiyelini ke\u015ffetmeye y\u00f6nelik ilk lisanslar verildi. H\u00fck\u00fcmetin hedefi 2030\u2019da karbon sal\u0131n\u0131m\u0131n\u0131 %70 oran\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcrmek ve 2040\u2019ta net s\u0131f\u0131r senaryosuna ula\u015fmak.<\/p>\n

Danimarka\u2019da maden yataklar\u0131 yok, ancak jeolojik anlamda karbon depolamak isterseniz k\u0131y\u0131dan uzakta ve karada \u00e7ok uygun bir altyap\u0131 ve baya\u011f\u0131 y\u00fcksek bir kapasite var. Almanya ve \u0130sve\u00e7\u2019te yakalanan karbonun gemi, tren, boru hatlar\u0131 yoluyla ta\u015f\u0131nmas\u0131 ve Danimarka\u2019da depolanmas\u0131 sayesinde \u00fclke yeni bir ulusal gelir alan\u0131 kazanacak.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmalara g\u00f6re d\u00fcnyadaki karbon sal\u0131n\u0131m\u0131n\u0131n ve at\u0131klar\u0131n \u00fc\u00e7te biri yap\u0131l\u0131 \u00e7evreden kaynaklan\u0131yor. Y\u0131kmak ve yeniden in\u015fa etmek yerine yenileyerek ilerlenebilir mi? <\/strong><\/p>\n

Kesinlikle! Var olan binalar\u0131 yenilemek, yeni ham kaynaklara ihtiyac\u0131 azalt\u0131r; \u00f6zellikle \u00e7imento, \u00e7elik, ah\u015fap gibi yap\u0131 maddelerinin kullan\u0131m\u0131n\u0131 ve binan\u0131n karbon ayak izini d\u00fc\u015f\u00fck tutar. Var olan bir binay\u0131 y\u0131kmak yo\u011fun enerji gerektirecek, enkaz\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ve depolanmas\u0131 ise sal\u0131n\u0131mlar\u0131 art\u0131racakt\u0131r.<\/p>\n

Oysaki binalar\u0131n yenilenmesi, ham madde kullan\u0131m\u0131n\u0131 azalt\u0131r, do\u011fal ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131n ve biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fin korunmas\u0131na fayda sa\u011flar. Y\u0131k\u0131p yenisini yapmay\u0131 t\u00fcketim ve israfla e\u015f anlaml\u0131 tutmak yanl\u0131\u015f olmaz. Yenileme odakl\u0131 bir kalk\u0131nma stratejisi, in\u015faat sekt\u00f6r\u00fcnde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi ve ye\u015fil teknolojileri te\u015fvik edebilir.<\/p>\n

 <\/p>\n

Ye\u015fil teknolojiler in\u015faat end\u00fcstrisi i\u00e7in ger\u00e7ek\u00e7i bir umut mudur? <\/strong><\/p>\n

Az \u00f6nce verdi\u011fim \u00e7imento \u00f6rne\u011fini rakamlarla geni\u015fleteyim. K\u00fcresel karbondioksit sal\u0131n\u0131m\u0131n\u0131n %7-8\u2019inin \u00e7imento sekt\u00f6r\u00fcne ait oldu\u011funu s\u00f6yledik. Bir \u00e7imento tesisinin %40\u2019l\u0131k karbon sal\u0131n\u0131m\u0131 do\u011fal gaz, k\u00f6m\u00fcr ya da at\u0131k yak\u0131tlardan, geri kalan\u0131 kire\u00e7ta\u015f\u0131n\u0131n \u0131s\u0131t\u0131lmas\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r. %40\u2019l\u0131k yak\u0131t\u0131 biyolojik kaynakl\u0131 metan gaz\u0131 veya biyok\u00fctle bazl\u0131 tala\u015f gibi fosil olmayan yak\u0131t tiplerine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr; ancak %60\u2019l\u0131k karbon sal\u0131n\u0131m\u0131 i\u00e7in yakalama ve depolamadan ba\u015fka bir se\u00e7enek yoktur. \u00c7imento \u015firketleri bunu yapmad\u0131k\u00e7a, \u00fcrettikleri \u00fcr\u00fcn\u00fc ye\u015fil \u00e7imento olarak satamayacak.<\/p>\n

Karbon yakalama ve depolama s\u00fcre\u00e7leri maliyetlidir. Y\u0131ll\u0131k 1 milyon ton \u00e7imento \u00fcreten bir tesisin karbon sal\u0131n\u0131m\u0131 y\u0131lda 0,9 milyon tona yakla\u015f\u0131r. Bu \u00f6l\u00e7ekteki bir karbon yakalama tesisinin fiyat\u0131 ise 500- 800 milyon avro aras\u0131d\u0131r. B\u00f6yle bir yat\u0131r\u0131m sonucunda \u00e7imento fiyat\u0131 2-3 kat\u0131na \u00e7\u0131ksa bile ye\u015fil \u00e7imentolu bir ev ya da k\u00f6pr\u00fcn\u00fcn maliyeti yaln\u0131zca %2 ila 4 oynar. Avrupa ve Amerika\u2019daki \u00e7imento talebinin yakla\u015f\u0131k %50\u2019si devlet ihalelerinde kullan\u0131lmaktad\u0131r. Her iki k\u0131tada da ihale \u015fartlar\u0131na ye\u015fil \u00e7imento kullan\u0131m\u0131n\u0131n yak\u0131n gelecekte girece\u011fi tahmin ediliyor. Bu nedenle uluslararas\u0131 \u00e7imento devleri piyasaya ye\u015fil \u00e7imento tedarik edebilmek ad\u0131na karbon yakalama projelerine h\u0131z verdi.<\/p>\n

AB Emisyon Ticaret Sistemi\u2019yle \u015firketler 2030\u2019dan itibaren karbon sal\u0131n\u0131m vergisi \u00f6demek zorunda kalacak. Bu verginin 1 ton karbondioksit i\u00e7in 100-150 avro olaca\u011f\u0131 ve \u015firketlerin karbonsuzla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na h\u0131z kazand\u0131raca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. 2026 itibar\u0131yla Avrupa\u2019da S\u0131n\u0131rda Karbon D\u00fczenlemesi Mekanizmas\u0131 – CBAM uygulanacak ve \u00e7imentoya, \u00e7eli\u011fe, kimyasallara karbon n\u00f6tr olmamalar\u0131 durumunda ek vergi gelecek. Bunun T\u00fcrkiye\u2019deki sonu\u00e7lar\u0131 zorlay\u0131c\u0131 olabilir; \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00fclkemiz \u00fcretti\u011fi \u00e7eli\u011fin 21 %30 kadar\u0131n\u0131 Avrupa\u2019ya ihra\u00e7 ediyor. Avrupa\u2019yla ihracat ili\u015fkisi bulunan di\u011fer \u00fclkelerin end\u00fcstrilerinin de bu do\u011frultuda karbonsuzla\u015ft\u0131rmay\u0131 s\u00fcratlendirmesi beklenecektir.<\/p>\n

 <\/p>\n

D\u00fc\u015f\u00fck karbon ekonomisi ve \u00e7evre dostu teknolojilerde ye\u015fil \u00e7eli\u011fin rol\u00fc nedir? <\/strong><\/p>\n

\u00c7eli\u011fin k\u00fcresel ekonominin devasa yap\u0131 ta\u015flar\u0131ndan birisi oldu\u011fuyla ba\u015flayal\u0131m. Altyap\u0131, ula\u015f\u0131m, end\u00fcstriyel makine ve tesislerden akl\u0131m\u0131za gelebilecek hemen her \u015fey ya bir \u00e7elik par\u00e7as\u0131yla \u00fcretilir ya da i\u00e7inde \u00e7elik bulundurur. \u00c7elik \u00fcretimi 21. y\u00fczy\u0131lda \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde artt\u0131. 2020\u2019de yakla\u015f\u0131k 2 milyar ton ham \u00e7elik \u00fcretildi. S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ekonomik b\u00fcy\u00fcme ve \u015fehirle\u015fmenin de etkisiyle bu yukar\u0131 y\u00f6nl\u00fc ivmenin 2050\u2019ye kadar devam edece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n

K\u00fcresel karbon sal\u0131n\u0131mlar\u0131n\u0131n %7 ila 9\u2019unu olu\u015fturan \u00e7elik \u00fcretimini karbondan ar\u0131nd\u0131rmak i\u00e7in karbon yakalama ve depolama, eritme-indirgeme y\u00f6ntemleri ve hidrojen bazl\u0131 do\u011frudan demir indirgeme s\u00fcre\u00e7lerini kapsayan bir dizi teknolojik se\u00e7enek mevcut. Karbon yakalama ve depolama k\u0131sa vadede uygun bir \u00e7\u00f6z\u00fcm gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcrken, hidrojenli indirgeme yollar\u0131 ise \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck \u00e7apl\u0131 bir yat\u0131r\u0131m\u0131n yan\u0131 s\u0131ra yenilenebilir elektrik ve ye\u015fil hidrojen gerektiriyor. Ye\u015fil \u00e7elik \u00fcretim maliyetinin, yani ye\u015fil primin %30 ila %50 artmas\u0131 bekleniyor.<\/p>\n

Ye\u015fil \u00e7eli\u011fin her bir t\u00fcketicisi \u00fczerindeki maliyet etkisi, \u00e7elik maliyetlerinin son \u00fcr\u00fcnde temsil etti\u011fi y\u00fczdeye ba\u011fl\u0131 olacakt\u0131r. \u00d6rne\u011fin, piyasa fiyat\u0131 30.000 avro olan, 1,5 ton \u00e7elik kullanan ve 530 avro\/ton \u00e7elik fiyat\u0131na sahip bir arabada \u00e7eli\u011fin maliyeti, nihai \u00fcr\u00fcnde piyasa de\u011ferinin %2,6\u2019s\u0131n\u0131 temsil eder. %30\u2019luk ye\u015fil primin t\u00fcketicilere aktar\u0131lmas\u0131, piyasa fiyat\u0131n\u0131 %0,8 art\u0131racakt\u0131r. T\u00fcketici fiyatlar\u0131 \u00e7ok y\u00fckselmese de \u00e7elik \u00fcreticilerinin sermaye harcamas\u0131n\u0131 nas\u0131l denkle\u015ftirecekleri bir soru i\u015fareti olmaya devam edecek.<\/p>\n

 <\/p>\n

Fosil yak\u0131tlardan vazge\u00e7memizin \u015fimdilik m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131na de\u011finmi\u015ftiniz. \u0130leride buna imk\u00e2n do\u011facak m\u0131? <\/strong><\/p>\n

Do\u011fru, fosil yak\u0131tlardan vazge\u00e7me l\u00fcks\u00fcm\u00fcz ne yaz\u0131k ki hen\u00fcz yok; fakat bir an \u00f6nce yenilenebilir enerji \u00fcretimini art\u0131rmal\u0131y\u0131z. Bunun i\u00e7in yat\u0131r\u0131m, ham madde, m\u00fchendislik ve i\u015f g\u00fcc\u00fc gerekti\u011fi apa\u00e7\u0131k. Her ne kadar r\u00fczg\u00e2r ve g\u00fcne\u015f enerjisi maliyetleri d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olsa da sistemleri in\u015fa etmek zaman ister. Bak\u0131r, lityum, nikel, kobalt ve al\u00fcminyum, yenilenebilir enerjinin temel direkleridir. Ham madde a\u00e7\u0131s\u0131ndan yeni madenlere ihtiyac\u0131m\u0131z var; ama maden i\u015fletmelerinin de dijital, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir, elektrifikasyona ge\u00e7mi\u015f, \u00e7evre dostu ve sosyal a\u00e7\u0131dan sorumlu olmalar\u0131 elzem. Petrol ve gaz end\u00fcstrisi yenilenebilir enerji yat\u0131r\u0131m\u0131na ge\u00e7medik\u00e7e fosil enerjiye ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k devam edecek.<\/p>\n

Ramboll, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ve yenilenebilir enerjiyi te\u015fvik etmek ad\u0131na yeni petrol ve gaz projelerine son iki y\u0131ld\u0131r girmiyor. B\u00fct\u00fcn projelerimizde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik, biyo\u00e7e\u015fitlilik ve karbon ayak izi dikkate al\u0131n\u0131yor.<\/p>\n

 <\/p>\n

\u00d6l\u00e7\u00fcs\u00fcz kaynak kullan\u0131m\u0131 ve yok edilen tabiat da d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, end\u00fcstrilerin biyo\u00e7e\u015fitlilikle uyumlu \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 nas\u0131l sa\u011flanabilir? <\/strong><\/p>\n

Biyo\u00e7e\u015fitlili\u011fin \u00f6nemi, uluslararas\u0131 zeminde kabul g\u00f6rmeli. \u0130kinci a\u015famada \u015firketler inisiyatif alabilir; \u00f6rne\u011fin Science Based Targets initiative – SBTi kapsam\u0131nda bilime dayal\u0131 hedefler benimsenebilir. Bizler de bireyler olarak hesap verebilmeli, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fini kan\u0131tlayan markalar\u0131 se\u00e7meli, kendi \u00e7evresel etkimizi azaltmaya kararl\u0131 olmal\u0131, bug\u00fcnk\u00fc kaynak se\u00e7imlerimizin yeni nesilleri ve gelece\u011fi etkileyece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnerek hareket etmeliyiz.<\/p>\n

\u00d6zellikle \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz kaynak kullan\u0131m\u0131 global bir sorun. Akl\u0131ma hep \u015fu sorular geliyor: Acaba ki\u015fisel karbondioksit sal\u0131n\u0131m\u0131 kotam\u0131z olsayd\u0131 bu kadar yeni giysi veya e\u015fya sat\u0131n al\u0131r m\u0131yd\u0131k? Ald\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131n karbon ayak izine daha dikkatli bakmaz m\u0131yd\u0131k? Bu ortamda b\u00f6yle bir bilinci \u00e7ocuklar\u0131m\u0131za nas\u0131l a\u015f\u0131layaca\u011f\u0131z?<\/p>\n

O zaman s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir teknolojileri neden kullanm\u0131yoruz? \u00c7\u00fcnk\u00fc bu teknolojiler pahal\u0131! Neden pahal\u0131? \u00c7\u00fcnk\u00fc h\u00e2l\u00e2 yeterince yayg\u0131n de\u011fil! Ne kimse k\u00e2r pay\u0131ndan vazge\u00e7iyor ne de \u00fcretimi azaltmak istiyor. Geli\u015fmi\u015f ekonomilerin vergiyle, te\u015fvikle bir an \u00f6nce s\u00fcrd\u00fcrebilir teknolojileri hayata ge\u00e7irmesi, geli\u015fmekte olan \u00fclkelere finansal destek vermesi laz\u0131m.<\/p>\n

 <\/p>\n

Fransa, terziye gidenlere geri \u00f6deme yapaca\u011f\u0131n\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc y\u0131lda 700 bin tekstil \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fcn \u00e7\u00f6pe at\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131. D\u00f6ng\u00fcsel ekonominin te\u015fvikine ge\u00e7 mi kald\u0131k? <\/strong><\/p>\n

Geleneksel ekonomik modeller, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda her y\u0131l 2 milyar ton at\u0131k yarat\u0131yor. Son 20 y\u0131lda k\u00fcresel malzeme ayak izi %70 artt\u0131. D\u00f6ng\u00fcsel ekonomiye acilen ge\u00e7ilmeli. D\u00f6ng\u00fcsellik, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fiyle ve biyolojik \u00e7e\u015fitlilik kayb\u0131yla m\u00fccadelede \u00e7ok \u00f6nemli bir rol oynayabilir; ayn\u0131 zamanda \u00e7evre, insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, hava ve su kalitesini olumlu etkileyebilir.<\/p>\n

Son tahminler, d\u00fcnya ekonomisinin bug\u00fcn %9 civar\u0131nda bir d\u00f6ng\u00fcye sahip oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde. \u0130\u015fletmelerin at\u0131k \u00f6nleme, malzeme geri kazan\u0131m\u0131 ve de\u011fi\u015fen sat\u0131n alma uygulamalar\u0131ndan elde etti\u011fi net kazan\u00e7, sadece Avrupa\u2019da bile 600 milyar avronun \u00fcst\u00fcnde. Paris Anla\u015fmas\u0131 ve AB Taksonomisi\u2019nin kabul edilmesiyle d\u00f6ng\u00fcsel yakla\u015f\u0131mlar\u0131n benimsenme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7lendi. Politikac\u0131lar\u0131n olu\u015fturaca\u011f\u0131 d\u00fczenleme ve te\u015fviklerle, \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn geli\u015ftirece\u011fi modellerle, t\u00fcketicilerin t\u00fcketim kal\u0131plar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmesiyle gelecektir d\u00f6ng\u00fcsel ge\u00e7i\u015f, kendili\u011finden de\u011fil.<\/p>\n

Tekstil at\u0131klar\u0131n\u0131n temel nedenlerini s\u0131ralayal\u0131m: \u00fcretim-t\u00fcketim \u00e7ark\u0131ndaki dengesizlik, geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde \u00fcretimin \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck maliyetle ve insan haklar\u0131n\u0131 g\u00f6zetmeden yap\u0131lmas\u0131, su ve ham maddenin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirce kullan\u0131lmamas\u0131, modan\u0131n sosyal medyayla etkile\u015fimi\u2026 Tekrar soruyorum: Ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z ya da att\u0131\u011f\u0131m\u0131z her \u015feyin emisyon vergisini vermek zorunda olsayd\u0131k, b\u00f6ylesine al\u0131\u015fveri\u015f yapar m\u0131yd\u0131k?<\/p>\n

Biz de bu noktadan yola \u00e7\u0131karak Ramboll\u2019da d\u00f6ng\u00fcsel tasar\u0131m, optimize edilmi\u015f kullan\u0131m, geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ve yeniden kullan\u0131m da d\u00e2hil olmak \u00fczere de\u011fer geri kazan\u0131m ilkelerini uyguluyoruz. M\u00fc\u015fterilerimizin ekonomik b\u00fcy\u00fcmeyi do\u011fal kaynaklar\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemez y\u00f6netiminden ay\u0131rmalar\u0131na yard\u0131mc\u0131 oluyoruz.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

G\u00fcncel projelerinize de\u011finmek ister misiniz? <\/strong><\/p>\n

Ramboll\u2019un enerji piyasas\u0131ndaki projeleriyle ba\u015flayal\u0131m. Karbon yakalama, boru hatt\u0131 veya tren yoluyla ta\u015f\u0131ma ve karada ya da k\u0131y\u0131da depolama m\u00fchendislik hizmetlerinin yan\u0131 s\u0131ra ye\u015fil hidrojen projeleri, enerji tasarrufu ve verimlili\u011fini art\u0131rma, zehirli emisyonlar\u0131 indirgeme, at\u0131klardan enerji \u00fcretecek tesisler ve biyogaz \u00fcretim tesislerini g\u00fcncel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131za \u00f6rnek g\u00f6sterebiliriz.<\/p>\n

R\u00fczg\u00e2r ve g\u00fcne\u015f enerjisi \u00e7iftlikleri m\u00fchendisli\u011fi de mevcut enerji portf\u00f6y\u00fcn\u00fcn ana kalemleri aras\u0131nda. Bizim m\u00fchendislik ekipleri bunlar\u0131 yaparken, \u00c7evre Departman\u0131 da ilgili tesislerin in\u015fa edilebilmesine y\u00f6nelik \u00e7evre izinlerini haz\u0131rl\u0131yor ve biyo\u00e7e\u015fitlilik dan\u0131\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 sa\u011fl\u0131yor. Ula\u015f\u0131m Departman\u0131, kara ve deniz lojisti\u011fini y\u00fcr\u00fct\u00fcyor; \u00f6rne\u011fin, bir yakalama projesinde karbon deniz yoluyla nihai depoya ta\u015f\u0131nacaksa m\u00fchendislerimiz yeni bir liman ve limanda ge\u00e7ici karbon depolama rezervuarlar\u0131n\u0131 planl\u0131yor.<\/p>\n

Binalar Departman\u0131 ise daha \u00e7ok in\u015faat m\u00fchendisli\u011fine yo\u011funla\u015farak yukar\u0131da bahsetti\u011fim enerji tesislerini, hastane, okul, k\u00f6pr\u00fc ve yol gibi b\u00fcy\u00fck altyap\u0131 projelerini hayata ge\u00e7iriyor. Y\u00f6netim dan\u0131\u015fmanl\u0131\u011f\u0131nda ise projelerin finansman modellerini, ticari yeterlilik ve piyasa analizini yap\u0131yoruz. \u0130nsan\u0131n ve do\u011fan\u0131n geli\u015fti\u011fi toplumlar yaratmak, entegre ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir \u00e7\u00f6z\u00fcmler sunmak, bug\u00fcn\u00fc ve yar\u0131n\u0131 \u015fekillendiren, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda liderli\u011fi hedefleyen bir dan\u0131\u015fmanl\u0131k vermek, Ramboll\u2019un birincil ama\u00e7lar\u0131d\u0131r. \u0130\u015f s\u00fcre\u00e7lerimizin temel de\u011ferlerimizle uyumundan mutluluk duyuyorum.<\/p>\n

 <\/p>\n

Uzun y\u0131llard\u0131r Danimarka\u2019das\u0131n\u0131z. Biraz da oradaki ya\u015famdan bahsedebilir misiniz? <\/strong><\/p>\n

16 y\u0131l ge\u00e7irdi\u011fim Danimarka, Andersen masallar\u0131ndan \u00e7\u0131km\u0131\u015f bir \u00fclke sanki. K\u00fc\u00e7\u00fck, d\u00fczenli, tarihsel mimarisini koruyan, yeni yap\u0131lanmaya gitmek yerine eskiyi yenileyen bir yer. Vergiler \u00e7ok y\u00fcksek, ama sistem \u00e7ok iyi i\u015fliyor; insanlar\u0131n sosyal g\u00fcvencesi var ve aile hayat\u0131 \u00f6nde. \u0130\u015ften kalan zamanlarda \u00e7ocuklar\u0131mla vakit ge\u00e7irmekten, deniz kenar\u0131nda ko\u015fmaktan, yeni restoranlar\u0131 denemekten ve bah\u00e7emizle u\u011fra\u015fmaktan ho\u015flan\u0131yorum.<\/p>\n

 <\/p>\n

Bilkent\u2019ten akl\u0131n\u0131zda neler kald\u0131? <\/strong><\/p>\n

K\u00fct\u00fcphanede \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z uzun saatler, Bilkent Senfoni Orkestras\u0131 konserleri, kamp\u00fcs\u00fcn etkileyici mimarisi ve ye\u015filli\u011fi, bahar \u015fenli\u011fi konserleri, Fen Fak\u00fcltesi \u00f6n\u00fcndeki havuzda s\u0131nav sonralar\u0131 arkada\u015flarla sorular\u0131 tart\u0131\u015fmam\u0131z\u2026 Bilkent, ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir \u00fcniversite tecr\u00fcbesiydi.<\/p>\n

Bilkent ve \u00f6zellikle Fen Fak\u00fcltesi kolay bir okul de\u011fildi, \u00f6\u011frencilerin \u00e7o\u011fu \u00fcniversite s\u0131nav\u0131nda ilk 1.000\u2019e girmi\u015fti; dolay\u0131s\u0131yla hocalar\u0131n beklentileri \u00e7ok y\u00fcksekti. Sadece fen bilimleri de\u011fil, ald\u0131\u011f\u0131m d\u0131\u015f politika ve iktisat dersleri de gayet yap\u0131c\u0131 deneyimlerdi. Ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z e\u011fitim kesinlikle en \u00fcst seviyedeydi ki Bilkent \u00dcniversitesi\u2019ni bu a\u00e7\u0131dan T\u00fcrkiye\u2019nin Harvard\u2019\u0131 olarak g\u00f6rmek yerinde olur. \u00d6yle ki Bilkent sonras\u0131 doktora derslerim hep \u00e7ok kolay gelmi\u015fti.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

(Dergi Bilkent\u00a042. say\u0131 \u2013 Aral\u0131k 2024) Bur\u00e7in Temel McKenna Linkedin Profili   Danimarka\u2019da Ramboll\u2019un K\u00fcresel Karbon Yakalama M\u00fckemmeliyet Merkezi\u2019ni y\u00f6neten Dr. Bur\u00e7in Temel McKenna (Kimya 2001) ile s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik, yenilenebilir enerji ve karbonsuzla\u015ft\u0131rmay\u0131 konu\u015ftuk.   Bilkent\u2019ten sonra hangi kariyer ad\u0131mlar\u0131n\u0131 att\u0131n\u0131z? Bilkent Kimya\u2019da okurken Fen Fak\u00fcltesi\u2019ndeki bir\u00e7ok arkada\u015f\u0131m gibi ben de [\u2026] <\/p>\n

<\/div>\n

Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"page-templates\/template-full-width.php","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-33282","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/w3.bilkent.edu.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/33282","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/w3.bilkent.edu.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/w3.bilkent.edu.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/w3.bilkent.edu.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/w3.bilkent.edu.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=33282"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/w3.bilkent.edu.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/33282\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":33344,"href":"https:\/\/w3.bilkent.edu.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/33282\/revisions\/33344"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/w3.bilkent.edu.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=33282"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}