![\"\"](\"https:\/\/w3.bilkent.edu.tr\/tr\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Tuna_Atasever-1.png\")
<\/a>T\u00fcrkiye\u2019nin ikinci astronotu Tuva Cihangir Atasever (Elektrik-Elektronik M\u00fchendisli\u011fi 2014), uzay yolculu\u011funun sat\u0131r ba\u015flar\u0131n\u0131 dergimizle payla\u015ft\u0131.<\/h3>\nMezuniyetinizin ard\u0131ndan kariyeriniz nas\u0131l geli\u015fti? <\/strong><\/p>\n Mezuniyetten hemen sonra University of California, Irvine kamp\u00fcs\u00fcnde y\u00fcksek lisans\u0131ma devam etmek i\u00e7in ABD\u2019ye gittim. Y\u00fcksek lisansta optik ve fotonik \u00fczerine uzmanla\u015ft\u0131m; \u00e7ok \u00e7ekirdekli fiber optik kablolarda tutarl\u0131 mod aktar\u0131mlar\u0131 \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Bu alanda doktoraya devam etmedim ve sanal ger\u00e7eklik alan\u0131nda bir giri\u015fim kurmaya karar verdim.<\/p>\n Bu teknolojiyi ara\u015ft\u0131rd\u0131k\u00e7a, insan beyninin sanal ger\u00e7eklikte kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 tecr\u00fcbeleri fiziksel ger\u00e7eklikte ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 tecr\u00fcbelerden ay\u0131rt etmedi\u011fini \u00f6\u011frendim. Buradan hareketle ekibimizle beraber insan davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 daha h\u00fcmanist, \u00e7evreci ve empatik y\u00f6nde geli\u015ftirmek \u00fczere \u00f6zel sanal ger\u00e7eklik tecr\u00fcbeleri geli\u015ftirmeye ba\u015flad\u0131k. \u015eirketimizin kurucu ortaklar\u0131ndan biri de Bilkent\u2019ten d\u00f6nem arkada\u015f\u0131m G\u00f6ksu Yama\u00e7\u2019t\u0131. Yakla\u015f\u0131k 1,5 sene boyunca, g\u00fcney Kaliforniya\u2019da kurdu\u011fumuz \u015firketler b\u00fcnyesinde sanal ger\u00e7eklik ve artt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ger\u00e7eklik alanlar\u0131nda \u00e7e\u015fitli uygulamalar geli\u015ftirdik.<\/p>\n 2017\u2019nin sonunda T\u00fcrkiye\u2019ye d\u00f6nd\u00fcm ve y\u0131llard\u0131r par\u00e7as\u0131 olmak istedi\u011fim uzay alan\u0131nda bir kariyer i\u00e7in Roketsan Uzay Sistemleri Direkt\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc\u2019nde \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131m. T\u00fcrkiye\u2019nin ilk uydu f\u0131rlatma arac\u0131 projesinde, aviyonik birimlerden sorumlu sistem m\u00fchendisi olarak 5 y\u0131ldan uzun bir s\u00fcre \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m; ta ki T\u00fcrkiye Uzay Ajans\u0131 ilk iki astronotumuzu belirleyecek se\u00e7im s\u00fcrecini ba\u015flatana kadar.<\/p>\n <\/p>\n Uzaya \u00e7\u0131kmak \u00e7ocukluk y\u0131llar\u0131n\u0131zdan gelen bir hedef miydi? <\/strong><\/p>\n Hay\u0131r, de\u011fildi. K\u00fc\u00e7\u00fckken astronot olmak istedi\u011fime dair bir hayal veya hedefim oldu\u011funu hat\u0131rlam\u0131yorum. Bu benim i\u00e7in \u00e7ok daha sonra, Bilkent\u2019ten mezun olmam\u0131n ertesinde geli\u015fen bir hayaldi. \u00d6zellikle astronotlar\u0131n uzaya gidip D\u00fcnya\u2019y\u0131 o noktadan g\u00f6rmelerinin ard\u0131ndan ya\u015fad\u0131klar\u0131 psikolojik de\u011fi\u015fim tecr\u00fcbesi \u201coverview effect\u201d ile tan\u0131\u015ft\u0131ktan sonra, ben de Ay\u2019a gidip oradan D\u00fcnya\u2019n\u0131n do\u011fu\u015funu izlemeyi hayal etmeye ba\u015flad\u0131m.<\/p>\n \u201cOverview effect\u201d enteresan bir fenomen; y\u0131llar i\u00e7erisinde D\u00fcnya y\u00f6r\u00fcngesindeki \u00e7e\u015fitli uzay istasyonlar\u0131na (Salyut, Mir, Skylab, ISS) veya Apollo program\u0131yla Ay\u2019a gitmi\u015f olan astronotlar, D\u00fcnya\u2019m\u0131z\u0131 o uzak noktadan g\u00f6rd\u00fcklerinde, \u00fczerinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z mavi gezegenin uzay bo\u015flu\u011funda as\u0131l\u0131 kalm\u0131\u015f, son derece k\u0131r\u0131lgan bir vaha oldu\u011funun fark\u0131na var\u0131yorlar. \u00dczerinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z kaya par\u00e7as\u0131n\u0131n bir uzay gemisi oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fine ink\u00e2r edilemez bir \u015fekilde \u015fahitlik etme \u015fans\u0131n\u0131 buluyorlar. Ev kavramlar\u0131 de\u011fi\u015fiyor; ev onlar i\u00e7in b\u00fct\u00fcn gezegen, aileleri ise gezegende ya\u015fayan herkes h\u00e2line geliyor.<\/p>\n T\u00fcm bunlar\u0131 \u00f6\u011frenmem, o tecr\u00fcbeyi ya\u015fama ve ard\u0131ndan uzay gemimizdeki di\u011fer m\u00fcrettebatla payla\u015fma noktas\u0131nda bende de kar\u015f\u0131 konulamaz bir istek uyand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131; ancak Mill\u00ee Uzay Program\u0131\u2019m\u0131z a\u00e7\u0131klanana kadar T\u00fcrkiye\u2019nin ilk iki astronotundan biri olaca\u011f\u0131m\u0131 da hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnmemi\u015ftim.<\/p>\n <\/p>\n Programa se\u00e7ilme a\u015famalar\u0131n\u0131 anlat\u0131r m\u0131s\u0131n\u0131z? <\/strong><\/p>\n 2021\u2019in ba\u015f\u0131nda Mill\u00ee Uzay Program\u0131 a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131nda ve ilk defa bir T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131n\u0131n Uluslararas\u0131 Uzay \u0130stasyonu\u2019na (ISS) g\u00f6nderilece\u011fini \u00f6\u011frendi\u011fimde son derece heyecanlanm\u0131\u015ft\u0131m. O a\u015famada ba\u015fvurular\u0131n halka a\u00e7\u0131k olup olmayaca\u011f\u0131 hen\u00fcz belli de\u011fildi. May\u0131s 2022\u2019ye geldi\u011fimizde, T\u00fcrk Astronot ve Bilim Misyonu kapsam\u0131nda se\u00e7im s\u00fcrecinin ba\u015flayaca\u011f\u0131n\u0131 haberlerde duyar duymaz ba\u015fvurumu yapt\u0131m.<\/p>\n Ba\u015fvurumu tamamlad\u0131ktan sonraki d\u00f6nem epey me\u015fakkatliydi. 7 ayl\u0131k olduk\u00e7a zorlu bir elemeden ge\u00e7tik. Psikolojik de\u011ferlendirme, analitik d\u00fc\u015f\u00fcnme ve zek\u00e2 testleri, teknik m\u00fclakatlar, b\u00fct\u00fcn t\u0131bbi bran\u015flar\u0131 kapsayan medikal test ve de\u011ferlendirmelerle y\u00fcksek yer\u00e7ekimi ivmesi ve al\u00e7ak bas\u0131n\u00e7 odas\u0131 gibi dinamik \u00e7evresel testlerden ge\u00e7tik. Bu s\u00fcrecin sonunda da se\u00e7ildi\u011fimiz haberi bize iletildi.<\/p>\n <\/p>\n Uzay misyonunun temel ama\u00e7lar\u0131n\u0131 anlatabilir misiniz? <\/strong><\/p>\n T\u00fcrk Astronot ve Bilim Misyonu\u2019nun temel amac\u0131, ilk defa bir T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131n\u0131 ISS\u2019ye g\u00f6ndermek ve burada \u00e7e\u015fitli bilimsel deneyler icra ederek T\u00fcrkiye\u2019nin insanl\u0131 uzay misyonlar\u0131na ilk ad\u0131m\u0131 atmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131. Bunu ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in bir hayli kapsaml\u0131 ve bizim i\u00e7in \u00f6nemli kazan\u0131mlar te\u015fkil eden e\u011fitimlerden ge\u00e7tik.<\/p>\n ISS\u2019de tatbik etti\u011fimiz g\u00f6revin yan\u0131 s\u0131ra bir de Y\u00f6r\u00fcnge Alt\u0131 Ara\u015ft\u0131rma Misyonu\u2019nu hayata ge\u00e7irerek yeni bilimsel deneyler icra ettik. B\u00f6ylelikle hem uzay istasyonunda hem de bir y\u00f6r\u00fcnge alt\u0131 uzay platformunda deney yapmaya y\u00f6nelik \u00f6nemli tecr\u00fcbeler edindik.<\/p>\n Mikro yer\u00e7ekimi ko\u015fullar\u0131nda, T\u00fcrk bilim insanlar\u0131 ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar taraf\u0131ndan geli\u015ftirilmi\u015f deneylerin ilk defa icra edilmesi tabii ki en \u00f6nemli ama\u00e7lar\u0131m\u0131zdan birisiydi. En az bunun kadar \u00f6nemli olan bir di\u011fer hedefimiz ise gen\u00e7lerimizi uzay teknolojileri alan\u0131nda bir kariyer sahibi olma noktas\u0131nda heyecanland\u0131rmakt\u0131. Uzay misyonlar\u0131m\u0131z\u0131 takip eden s\u00fcre\u00e7teki gezilerimizde, gen\u00e7lerimizle her bulu\u015fmam\u0131zda bu hedefe y\u00f6nelik olumlu geli\u015fmeleri birinci elden g\u00f6zlemledik. Bu ger\u00e7ekten beni \u00e7ok mutlu ediyor. K\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck \u00e7ocuklar kendi dillerini konu\u015fan astronotlar\u0131 tan\u0131yarak, uzaya gitme hayalini kurarak b\u00fcy\u00fcyor. \u00dclkemizin teknolojik kalk\u0131nma s\u00fcreci i\u00e7in de\u011ferli bir kazan\u0131md\u0131r bu.<\/p>\n Se\u00e7ildikten sonra ne tip e\u011fitimler ald\u0131n\u0131z? <\/strong><\/p>\n \u0130lk dura\u011f\u0131m\u0131z ABD\u2019ydi. NASA Johnson Uzay Merkezi Houston\u2019da bulundu\u011fundan 8 ay Houston\u2019da kald\u0131k. NASA ve Axiom Space tesislerinde, ISS\u2019deki g\u00fcndelik nominal operasyonlar ve acil durum senaryolar\u0131yla ilgili teorik ve uygulamal\u0131 e\u011fitimler ald\u0131k. ISS\u2019de g\u00fcnl\u00fck ihtiya\u00e7lar\u0131m\u0131z\u0131 nas\u0131l kar\u015f\u0131lar\u0131z, deneylerde kullanmam\u0131z gereken \u00e7e\u015fitli donan\u0131m ve d\u00fczeneklerle nas\u0131l aray\u00fcz kurar\u0131z, yerle\u015fik m\u00fcrettebatla nas\u0131l uyumlu \u00e7al\u0131\u015fabiliriz gibi rutin operasyonlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra istasyonda kar\u015f\u0131la\u015fabilece\u011fimiz teknik ve medikal acil durumlara nas\u0131l m\u00fcdahale etmemiz gerekti\u011fini sim\u00fclasyonlar yaparak \u00f6\u011frendik.<\/p>\n ISS\u2019de mod\u00fcl sahibi olan tek \u00fclke tabii ki ABD de\u011fil. Avrupa Uzay Ajans\u0131 (ESA), Japonya Uzay Ajans\u0131 (JAXA) ve Rusya Uzay Ajans\u0131 (ROSCOSMOS) da kendi mod\u00fcllerini i\u015fletiyor. Bu kapsamda ESA\u2019n\u0131n Columbus ve JAXA\u2019n\u0131n Kibo mod\u00fcllerinde gerekli operasyonlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek amac\u0131yla Japonya ve Almanya\u2019da e\u011fitimler ald\u0131k; bu mod\u00fcllerde hem deney \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirecek hem de acil durumlara m\u00fcdahale edecek yetkinli\u011fi kazand\u0131k. Uluslararas\u0131 Uzay \u0130stasyonu\u2019na ula\u015fmak i\u00e7in kullan\u0131lan SpaceX\u2019in Crew Dragon kaps\u00fcl\u00fc \u00fczerinde benzer \u015fekilde nominal operasyonlar ve acil durum senaryolar\u0131na dair teorik ve uygulamal\u0131 e\u011fitimlerden ge\u00e7tik.<\/p>\n E\u011fitim a\u015famalar\u0131n\u0131n en \u00f6nemli ad\u0131mlar\u0131ndan bir tanesi de ISS\u2019de ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fimiz 13 farkl\u0131 bilimsel deneye y\u00f6nelik e\u011fitimlerimizdi. T\u00fcrk bilim insanlar\u0131 taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen bu bilimsel deneyleri ISS\u2019de ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde icra edebilmek i\u00e7in birka\u00e7 defa T\u00fcrkiye\u2019ye gelerek ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n laboratuvarlar\u0131nda teorik ve uygulamal\u0131 e\u011fitimlerden ge\u00e7tik.<\/p>\n T\u00fcm bu s\u00fcre\u00e7 tabii ki heyecan vericiydi. Uzay sistemleri \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f bir m\u00fchendis olarak Uluslararas\u0131 Uzay \u0130stasyonu gibi bir m\u00fchendislik harikas\u0131n\u0131n birebir modelinin i\u00e7erisinde operasyonlar y\u00fcr\u00fctmek, d\u00fcnyadaki en geli\u015fmi\u015f insanl\u0131 uzay arac\u0131 olan Dragon kaps\u00fcl\u00fcn\u00fcn alt sistemlerini \u00f6\u011frenmek, bu kompleks sistemlerin \u00e7al\u0131\u015fma prensiplerini g\u00f6rmek ve ileri d\u00fczeydeki uzay sistemlerinin i\u00e7erisine girerek rutin operasyonlar ve acil durum senaryolar\u0131na ili\u015fkin uygulamal\u0131 sim\u00fclasyonlar yapmak e\u015fsiz bir tecr\u00fcbeydi.<\/p>\n Benim ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f oldu\u011fum Y\u00f6r\u00fcnge Alt\u0131 Ara\u015ft\u0131rma Misyonu \u00e7er\u00e7evesinde de birka\u00e7 defa New Mexico eyaletindeki 15 Spaceport tesislerinde Virgin Galactic ekibiyle deneylerimize y\u00f6nelik entegrasyon \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yapt\u0131k. U\u00e7u\u015f e\u011fitimleri u\u00e7u\u015ftan bir hafta \u00f6nce ba\u015flad\u0131. Kabin i\u00e7erisinde u\u00e7u\u015f sim\u00fclasyonlar\u0131, acil durum e\u011fitimleri ve iki adet akrobatik u\u00e7u\u015f ger\u00e7ekle\u015ftirerek uzay u\u00e7u\u015fumuza haz\u0131rland\u0131k.<\/p>\n <\/p>\n Y\u00f6r\u00fcnge alt\u0131 uzay u\u00e7u\u015fu kavram\u0131n\u0131 ve u\u00e7u\u015ftaki g\u00f6rev profilinizi tan\u0131mlayabilir misiniz? <\/strong><\/p>\n Y\u00f6r\u00fcnge alt\u0131 uzay u\u00e7u\u015fu, bir roket sisteminin atmosferi terk ettikten sonra D\u00fcnya y\u00f6r\u00fcngesine girmeden, parabolik bir y\u00f6r\u00fcnge takip ederek yery\u00fcz\u00fcne geri d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc bir g\u00f6rev profilinden olu\u015fmaktad\u0131r. \u015eu anda d\u00fcnyada insanl\u0131 y\u00f6r\u00fcnge alt\u0131 u\u00e7u\u015f yetkinli\u011fine sahip yaln\u0131zca iki platform var: Virgin Galactic\u2019in VSS Unity arac\u0131 ve Blue Origin\u2019in New Shepard arac\u0131.<\/p>\n Bu u\u00e7u\u015flar\u0131n uzay ortam\u0131nda ge\u00e7irdi\u011fi s\u00fcreler genelde 3-5 dakika aras\u0131nda de\u011fi\u015fir. Turistik ama\u00e7la kullan\u0131lmas\u0131na ek olarak, her ne kadar d\u00fc\u015f\u00fck bir s\u00fcre gibi g\u00f6r\u00fcnse de, \u00e7e\u015fitli mikro yer\u00e7ekimi deneylerinin yap\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla da bu sistemler ulusal uzay ajanslar\u0131 ve \u00f6zel firmalarca kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n Benim de i\u00e7inde bulundu\u011fum VSS Unity uzay arac\u0131, Galactic 07 misyonu kapsam\u0131nda \u00f6nce bir ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 u\u00e7akla 14 km irtifaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bunun temel amac\u0131, atmosferin kal\u0131n tabakalar\u0131n\u0131 ge\u00e7tikten sonra roket motorunu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmak ve daha az yak\u0131tla daha y\u00fcksek irtifalara \u00e7\u0131kabilmekti. 14 km irtifada uygun ko\u015fullar ger\u00e7ekle\u015fti\u011finde ana ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 u\u00e7aktan ayr\u0131ld\u0131k ve VSS Unity\u2019nin kendi \u00fczerinde bulunan roket motorunu ate\u015flemesiyle uzaya yolculu\u011fumuza tam anlam\u0131yla ba\u015flad\u0131k. Roket motoru yaln\u0131zca 1 dakika yanmas\u0131na ra\u011fmen k\u0131sa s\u00fcrede ses h\u0131z\u0131n\u0131n 3 kat\u0131na ula\u015ft\u0131k. O h\u0131zla \u0130stanbul ile Ankara aras\u0131n\u0131 yakla\u015f\u0131k 6,5 dakikada kat etmek m\u00fcmk\u00fcn. Roket motorunun durmas\u0131yla beraber kabin i\u00e7erisindeki bizler i\u00e7in mikro yer\u00e7ekimi ko\u015fullar\u0131 ba\u015flam\u0131\u015f oldu.<\/p>\n Benim ilk g\u00f6revim tabii ki \u00fczerimde bulunan deney donan\u0131mlar\u0131yla ilgili operasyonlar\u0131 sonu\u00e7land\u0131rmakt\u0131. Atmosferin d\u0131\u015f\u0131nda mikro yer\u00e7ekimi ko\u015fullar\u0131nda ge\u00e7irdi\u011fimiz s\u00fcre 3 dakikayd\u0131. 90 kilometrelik maksimum irtifam\u0131za eri\u015ftikten sonra atmosfere yeniden giri\u015f s\u00fcrecimiz ba\u015flad\u0131. Hem t\u0131rman\u0131\u015f hem atmosfere yeniden giri\u015f boyunca yakla\u015f\u0131k 4,5 g yer\u00e7ekimi ivmesine maruz kald\u0131k. VSS Unity\u2019nin \u00fczerinde roket motoru d\u0131\u015f\u0131nda herhangi ba\u015fka bir aktif itki sistemi bulunmamas\u0131ndan dolay\u0131 atmosfere giri\u015f sonras\u0131nda s\u00fcz\u00fclerek piste ini\u015f yapt\u0131k. T\u00fcm bu ad\u0131mlar\u0131 benim haricimdeki 3 m\u00fcrettebat ve 2 pilotla ger\u00e7ekle\u015ftirdik.<\/p>\n Roket motoruyla uzaya t\u0131rmand\u0131\u011f\u0131m\u0131z u\u00e7u\u015f faz\u0131 hayat\u0131mda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m en heyecan verici \u015feydi. Maruz kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z h\u0131zlanma ve motorun takati ger\u00e7ekten inan\u0131lmazd\u0131. Mikro yer\u00e7ekimi ise beklentilerimin \u00f6tesinde huzurlu ve dingin bir tecr\u00fcbeydi. Bu dinginlik ve huzur h\u00e2li D\u00fcnya\u2019n\u0131n e\u015fsiz manzaras\u0131yla birle\u015fti\u011finde tarifsiz bir 3 dakika ya\u015fad\u0131m.<\/p>\n Misyon kapsam\u0131ndaki deneylerinizi anlatabilir misiniz? <\/strong><\/p>\n Y\u00f6r\u00fcnge Alt\u0131 Ara\u015ft\u0131rma Misyonu\u2019muz \u00e7er\u00e7evesinde 7 farkl\u0131 bilimsel deneye imza att\u0131k. Bunlardan \u00fc\u00e7\u00fc, \u00f6zel tasarlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z u\u00e7u\u015f tulumum \u00fczerinde benimle birlikte uzaya \u00e7\u0131kan donan\u0131mlard\u0131. Di\u011ferleri ise y\u00f6r\u00fcnge alt\u0131 u\u00e7u\u015fa ait dinamiklerin insan fizyolojisi \u00fczerindeki farkl\u0131 etkilerini ara\u015ft\u0131ran biyolojik deneylerdi. U\u00e7u\u015f esnas\u0131nda herhangi bir problemle kar\u015f\u0131la\u015fmad\u0131k; deneylerimizin hepsini ba\u015far\u0131yla tamamlad\u0131k. Elde etti\u011fimiz verilerin analizi devam ediyor. Hocalar\u0131m\u0131z\u0131n de\u011ferlendirmelerini tamamlamas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan sonu\u00e7lar\u0131 kamuoyuyla payla\u015faca\u011f\u0131z.<\/p>\n Deneylerimizden ilki Harvard T\u0131p Fak\u00fcltesi b\u00fcnyesindeki Uzay T\u0131bb\u0131 Ara\u015ft\u0131rma Merkezi (CSMR) ile Sa\u011fl\u0131k Bilimleri \u00dcniversitesi Hava ve Uzay Hekimli\u011fi Ana Bilim Dal\u0131 ortakl\u0131\u011f\u0131nda s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen BEACON idi. Bu deneyde Yak\u0131n K\u0131z\u0131l\u00f6tesi Spektroskopisi (Near Infrared Spectroscopy – NIRS) y\u00f6ntemiyle ilk defa bir uzay u\u00e7u\u015funun t\u00fcm fazlar\u0131nda beynin Prefrontal Korteks b\u00f6lgesindeki kan yay\u0131l\u0131m\u0131 ve omurilik s\u0131v\u0131s\u0131 (CSF) dinamikleri incelendi. Bu sayede astronotlar i\u00e7in \u00f6nemli risk fakt\u00f6rlerinden birisi olan kafatas\u0131 i\u00e7erisindeki bas\u0131n\u00e7 de\u011fi\u015fimi g\u00f6zlemlenerek omurilik s\u0131v\u0131s\u0131n\u0131n bu fenomene etkisi ortaya konulacak. Beyin aktivitesine ek olarak EKG verilerinin ve benden toplanan biyolojik \u00f6rneklerin analizleriyle uzay u\u00e7u\u015funun psikofizyolojik ve ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi \u00fczerindeki etkileri incelenecek.<\/p>\n Di\u011fer deneyimiz IvmeRad\u2019d\u0131. ODT\u00dc \u0130VMER taraf\u0131ndan T\u00dcB\u0130TAK deste\u011fiyle geli\u015ftirilen IvmeRad, hastanelerin radyoloji ve kanser ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 birimlerinde \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n ne kadar iyonize radyasyona maruz kald\u0131klar\u0131n\u0131n anl\u0131k tespitini ama\u00e7layan, ak\u0131ll\u0131 ve aktif bir giyilebilir iyonize radyasyon dozimetresi. KT\u00dc i\u015f birli\u011fiyle Galactic 07 g\u00f6revi i\u00e7in revize edilerek uzay u\u00e7u\u015funa uygun h\u00e2le getirilen ve sa\u011f kolumun \u00fczerinde uzaya ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z IvmeRad, g\u00f6revin her faz\u0131nda iyonize radyasyon doz \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc yapt\u0131. Elde edilen verilerden \u00e7\u0131kacak sonu\u00e7larla literat\u00fcre katk\u0131 sa\u011flamay\u0131 ama\u00e7l\u0131yoruz.<\/p>\n Uzaya ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc donan\u0131m UZ\u0130KAT, Uzayda \u0130ns\u00fclin Kalemi Testi\u2019ydi. Axiom Space ve T\u00fcrkiye Uzay Ajans\u0131 (TUA) ortakl\u0131\u011f\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen UZ\u0130KAT ile \u00f6zel bir kutu i\u00e7erisine yerle\u015ftirilmi\u015f iki farkl\u0131 ins\u00fclin kalemini uzaya \u00e7\u0131kard\u0131k ve bu ortamdaki doz aktar\u0131m verimlili\u011fini test ettik. Mikro yer\u00e7ekimi ko\u015fullar\u0131na eri\u015fildi\u011fi anda, sa\u011f baca\u011f\u0131m\u0131n \u00fczerinde yer alan \u00f6zel tasarlanm\u0131\u015f cepteki ins\u00fclin kalemlerinin dozlar\u0131n\u0131 ayarlad\u0131m ve mekanizmay\u0131 aktifle\u015ftirdim. Toplama kaplar\u0131 i\u00e7erisine aktar\u0131lan ila\u00e7 dozlar\u0131, y\u00fcksek hassasiyete sahip teraziyle \u00f6l\u00e7\u00fclecek ve bu ins\u00fclin\u00a0kalemlerinin uzay ortam\u0131ndaki doz aktar\u0131m kabiliyeti belirlenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lacak. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llarda D\u00fcnya y\u00f6r\u00fcngesinde in\u015fa edilecek uzay istasyonlar\u0131na diyabetli bireylerin gitmesi durumunda uygulanabilecek tedavi y\u00f6ntemlerinin etkinli\u011fine ili\u015fkin ilk denemeyi de bu testle ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f olduk.<\/p>\n Benim i\u00e7in ki\u015fisel anlamda \u00f6zel olan \u00e7al\u0131\u015fma ise YUVA isimli deneyimizdi. Bilkent\u2019imizde g\u00f6rev yapan Ulusal Nanoteknoloji Ara\u015ft\u0131rma Merkezi – UNAM ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131m\u0131z, YUVA deneyinde u\u00e7u\u015f \u00f6ncesi ve sonras\u0131nda benden toplanan biyolojik \u00f6rneklerin i\u00e7erisinde bulunan h\u00fccre d\u0131\u015f\u0131 vezik\u00fclleri kendi geli\u015ftirdikleri mikroak\u0131\u015fkan \u00e7ip vas\u0131tas\u0131yla izole ettiler. H\u00fccre d\u0131\u015f\u0131 vezik\u00fcller, ana h\u00fccre duvar\u0131ndan d\u0131\u015far\u0131 at\u0131lan ve i\u00e7inde \u00e7e\u015fitli biyolojik molek\u00fcller bar\u0131nd\u0131ran lipit yap\u0131lard\u0131r. H\u00fccreler aras\u0131nda haberle\u015fme amac\u0131yla da kullan\u0131lmakta olan bu vezik\u00fcllerin u\u00e7u\u015f sonras\u0131ndaki ayr\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131 ba\u015far\u0131yla sonu\u00e7land\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Takip eden a\u015famada vezik\u00fcller \u00fczerinde proteomik ve transkriptomik analizler ger\u00e7ekle\u015ftirilecek, mikro yer\u00e7ekimi ko\u015fullar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc vezik\u00fcllerin i\u00e7eri\u011finde meydana gelen de\u011fi\u015fimler ortaya konulacakt\u0131r. \u0130ncelenen vezik\u00fcllerin mikro yer\u00e7ekimi ko\u015fullar\u0131na y\u00f6nelik adaptasyon mesajlar\u0131 i\u00e7erdi\u011finin tespit edilmesi durumunda, yery\u00fcz\u00fcnde bulunan sa\u011fl\u0131kl\u0131 h\u00fccrelere o vezik\u00fcller aktar\u0131larak uzaya \u00e7\u0131kmam\u0131\u015f olan h\u00fccrelerde de adaptasyon davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n sergilenmesi hedeflenecek. Bu sayede astronotlar uzaya \u00e7\u0131kmadan \u00f6nce uygulanabilecek birtak\u0131m uyumland\u0131rma terapilerinin geli\u015ftirilme potansiyeli ara\u015ft\u0131r\u0131lacak. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llarda Bilkent\u2019ten daha nice deneyin uzaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 diliyorum.<\/p>\n 18 g\u00fcnl\u00fck ISS g\u00f6revinde toplanan verileri k\u0131sa s\u00fcreli y\u00f6r\u00fcnge alt\u0131 u\u00e7u\u015fumla k\u0131yaslayacak 3 adet insan fizyolojisi deneyimiz ise \u015fu \u015fekildeydi:<\/p>\n \u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi taraf\u0131ndan icra edilen MESSAGE deneyi, u\u00e7u\u015f \u00f6ncesinde ve sonras\u0131nda benden toplanan kan \u00f6rnekleri \u00fczerinde yap\u0131lacak transkriptomik analizlerle mikro yer\u00e7ekimi ko\u015fullar\u0131ndan etkilenen genlerin belirlenmesini ama\u00e7l\u0131yor. Mikro yer\u00e7ekimi dolay\u0131s\u0131yla yukar\u0131 veya a\u015fa\u011f\u0131 y\u00f6nl\u00fc reg\u00fcle edilen genler belirlendikten sonra bu gen ifadelerinin sebep oldu\u011fu ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi de\u011fi\u015fimleri ve ilgili de\u011fi\u015fimlerin kanser h\u00fccreleri \u00fczerindeki etkileri ara\u015ft\u0131r\u0131lacak.<\/p>\n Ankara \u00dcniversitesi\u2019nce y\u00fcr\u00fct\u00fclen METABOLOM deneyinin temel amac\u0131, uzay u\u00e7u\u015fu \u00f6ncesinde ve sonras\u0131nda toplanan \u00e7e\u015fitli biyolojik \u00f6rnekler \u00fczerinde yap\u0131lacak metabolomik analizlerle insan v\u00fccudu \u00fczerinde meydana gelen molek\u00fcler ba\u015fkala\u015f\u0131mlar\u0131n ortaya konulmas\u0131. Ara\u015ft\u0131rmada y\u00fcksek yer\u00e7ekimi ivmesi, mikro yer\u00e7ekimi ve uzay radyasyonunun sebep oldu\u011fu fizyolojik ve biyokimyasal de\u011fi\u015fimler analiz edilecek.<\/p>\n Miyeloid K\u00f6kenli Bask\u0131lay\u0131c\u0131 H\u00fccreler (MKBH), kanser gibi kronik ve akut inflamasyon s\u00fcre\u00e7lerinde kemik ili\u011fi taraf\u0131ndan y\u00fcksek d\u00fczeyde \u00fcretilerek ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi bask\u0131lamas\u0131 yapan, kanserli h\u00fccrelerin geli\u015fmesi ve yay\u0131lmas\u0131n\u0131 destekleyen heterojen immat\u00fcr miyeloid h\u00fccre pop\u00fclasyonudur. Hacettepe \u00dcniversitesi Onkolojik Ara\u015ft\u0131rma Merkezi\u2019nin yapt\u0131\u011f\u0131 bu deneyde, benden al\u0131nan kan \u00f6rneklerinin analiz edilmesiyle, ilk defa bir y\u00f6r\u00fcnge alt\u0131 uzay u\u00e7u\u015fu esnas\u0131nda maruz kal\u0131nan dinamik ko\u015fullar ve y\u00fcksek radyasyonun periferik kandaki MKBH miktar\u0131na etkisi incelenecek. Uzay u\u00e7u\u015funun ard\u0131ndan MKBH\u2019nin fonksiyonel ve karakteristik \u00f6zelliklerinin ortaya konulmas\u0131yla hem uzayda hem d\u00fcnyada kullan\u0131labilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen tedavi y\u00f6ntemlerinin geli\u015ftirilmesi hedefleniyor.<\/p>\n T\u00fcm bu deneylerle insanlar\u0131n d\u00fcnyadaki ya\u015famlar\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmeyi ve d\u00e2hi gen\u00e7lerimizin uzay biliminden heyecan duymas\u0131n\u0131 ama\u00e7 edindik. \u0130nsanl\u0131 uzay ara\u015ft\u0131rmalar\u0131na ilk ad\u0131mlar\u0131m\u0131z\u0131 temsil eden bu bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar son olmayacak. T\u00fcrkiye, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llarda uzay bilimine uluslararas\u0131 nitelikte katk\u0131lar yapmaya devam edecek. Ben de bunun ger\u00e7ekle\u015fmesi ad\u0131na elimden gelen gayreti g\u00f6sterece\u011fim.<\/p>\n <\/p>\n U\u00e7u\u015f k\u0131yafetleriniz hangi teknolojilerle tasarlanm\u0131\u015ft\u0131? <\/strong><\/p>\n Uzay yolculuklar\u0131 ve operasyonlar\u0131 esnas\u0131nda kullan\u0131lan pek \u00e7ok farkl\u0131 k\u0131yafet var. Roket i\u00e7erisinde seyahat h\u00e2lindeyken veya kaps\u00fcl d\u0131\u015f\u0131nda operasyonlar y\u00fcr\u00fct\u00fcrken giyilen k\u0131yafetlerin teknik \u00f6zellikleri birbirinden epey farkl\u0131.<\/p>\n Do\u011frudan uzay ortam\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen faaliyetlerde kullan\u0131lan ve Extravehicular Activity (EVA) Suit olarak isimlendirilen k\u0131yafet, bir\u00e7ok mekanik ve elektronik bile\u015fen bar\u0131nd\u0131ran, son derece kompleks teknolojiler b\u00fct\u00fcn\u00fcyd\u00fc, \u00e2deta tek ki\u015filik bir uzay arac\u0131yd\u0131. G\u00f6revimde giydi\u011fim u\u00e7u\u015f tulumu ise bilimsel misyonumuza \u00f6zel bir k\u0131yafetti. \u00dczerimde uzaya ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131m bilimsel donan\u0131mlar\u0131 g\u00fcvenle muhafaza edebilecek b\u00f6lmeler tasarlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z, 3 dakika gibi k\u0131sa bir s\u00fcrede 3 farkl\u0131 bilimsel deney i\u00e7in ihtiya\u00e7 duydu\u011fumuz operasyonlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmeme olanak sa\u011flayan bu tulum son derece ba\u015far\u0131l\u0131 bir performans g\u00f6sterdi.<\/p>\n <\/p>\n U\u00e7u\u015f g\u00fcn\u00fcndeki duygular\u0131n\u0131za da parantez a\u00e7abilir misiniz? <\/strong><\/p>\n U\u00e7u\u015f haftas\u0131nda ve g\u00fcn\u00fcnde tabii ki \u00e7ok heyecanl\u0131yd\u0131m. Nas\u0131l olunmaz ki! D\u00fc\u015f\u00fcnsenize, b\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011f\u0131n, insan medeniyetinin, t\u00fcm canl\u0131lar\u0131n, k\u0131sacas\u0131 bildi\u011fimiz ve tecr\u00fcbe etti\u011fimiz her \u015feyin geli\u015fti\u011fi ve evrimle\u015fti\u011fi bu kaya par\u00e7as\u0131n\u0131n d\u0131\u015far\u0131s\u0131na \u00e7\u0131k\u0131yor ve ona d\u0131\u015far\u0131dan bak\u0131yorsunuz! Hem felsefi hem de pratik a\u00e7\u0131dan inan\u0131lmaz bir durum.<\/p>\n Atmosferin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m muazzam tecr\u00fcbeyi orada irdeleyecek zaman\u0131m olmad\u0131; yaln\u0131zca 17 3 dakika boyunca bu \u00f6zel deneyimi ya\u015fama \u015fans\u0131m vard\u0131. Anlamland\u0131rma ve i\u00e7selle\u015ftirme s\u00fcrecim devam ediyor. Yine de \u015funu s\u00f6yleyebilirim: Atmosferin d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m a\u011f\u0131rl\u0131ks\u0131zl\u0131k h\u00e2li hem \u00e7ok e\u011flenceli hem de \u00e7ok meditatif bir s\u00fcre\u00e7ti. Yer\u00e7ekimsiz ortamdaki fiziksel a\u011f\u0131rl\u0131ks\u0131zl\u0131k bir \u015fekilde mental a\u011f\u0131rl\u0131ks\u0131zl\u0131\u011fa da d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor; sizi a\u015fa\u011f\u0131ya \u00e7eken, zihninizde a\u011f\u0131rl\u0131k yaratan t\u00fcm d\u00fc\u015f\u00fcncelerden ar\u0131n\u0131yorsunuz. \u00c2n\u0131n i\u00e7erisinde, ku\u015f gibi hafif, s\u00fcz\u00fcl\u00fcr h\u00e2lde, D\u00fcnya\u2019n\u0131n muhte\u015fem manzaras\u0131 e\u015fli\u011finde benli\u011finizi a\u015f\u0131yorsunuz. Umar\u0131m daha nice insan\u0131m\u0131z bu \u00f6zel tecr\u00fcbeyi ya\u015far ve bizlerle payla\u015f\u0131r.<\/p>\n <\/p>\n Bu tecr\u00fcbe bireysel ve mesleki ya\u015fam\u0131n\u0131za nas\u0131l yans\u0131yacak? <\/strong><\/p>\n Uzaya geri d\u00f6nmek i\u00e7in sab\u0131rs\u0131zlan\u0131yorum. Belki de en \u00e7ok istediD\u00fcnya y\u00f6r\u00fcngesi giderek\u011fim \u015fey, bu kez uzun s\u00fcreli bir misyon kapsam\u0131nda D\u00fcnya y\u00f6r\u00fcngesine gitmek.<\/p>\n D\u00fcnya y\u00f6r\u00fcngesi giderek ticarile\u015fiyor. Bug\u00fcne kadar NASA, ESA, JAXA, ROSCOSMOS gibi devlete ait uzay ajanslar\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc faaliyetleri \u00f6zel \u015firketler devralmaya ba\u015flad\u0131. Bu da \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llarda \u00f6nemli ticari f\u0131rsatlar\u0131 beraberinde getirecek.<\/p>\n Uzay sekt\u00f6r\u00fcnde ge\u00e7irdi\u011fim 7 y\u0131l boyunca edindi\u011fim tecr\u00fcbe bana g\u00f6steriyor ki uzayda y\u00fcr\u00fct\u00fclecek faaliyetler aras\u0131nda en \u00f6nemli katma de\u011feri mikro yer\u00e7ekimi ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda kompleks ve \u00e7ok fazl\u0131 malzemelerin \u00fcretilmesi olu\u015fturacak. Bu \u00f6zel malzemeler, i\u00e7inde birden \u00e7ok bile\u015fen bar\u0131nd\u0131ran, kat\u0131, s\u0131v\u0131, gaz ve jel fazda bulunabilen, \u00fcretim s\u00fcre\u00e7leri baya\u011f\u0131 me\u015fakkatli yap\u0131lar. Yery\u00fcz\u00fcnde bu malzemeleri kullanarak yap\u0131lan \u00fcretimler yer\u00e7ekiminden olumsuz etkileniyor. Ancak uzay ortam\u0131nda sa\u011flanabilen, sedimantasyon ve konveksiyon etkilerinden ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f mikro yer\u00e7ekimi ortam\u0131, D\u00fcnya\u2019da \u00fcretmemiz m\u00fcmk\u00fcn olmayan birtak\u0131m \u00fcr\u00fcnleri \u00fcretmemizi m\u00fcmk\u00fcn h\u00e2le getiriyor. Bunlar aras\u0131nda \u00e7e\u015fitli elementlerden olu\u015fan fiber optik kablolar, y\u00fcksek entropili ala\u015f\u0131mlar, egzotik camlar ve seramikler, mikro\/makro kristaller ve meta malzemeler bulunuyor.<\/p>\n \u0130norganik malzemelere ek olarak organik malzemelerin de mikro yer\u00e7ekimi ko\u015fullar\u0131ndan faydalan\u0131larak \u00fcretilmesi m\u00fcmk\u00fcn. \u0130nsan dokular\u0131, organoid ve k\u00f6k h\u00fccre \u00fcretimleri sayesinde \u00e7e\u015fitli hastal\u0131klara y\u00f6nelik etkin terapi y\u00f6ntemleri geli\u015ftirilebilece\u011fi de\u011ferlendiriliyor. T\u00fcm bu \u00e7al\u0131\u015fmalarla olu\u015facak y\u00fcksek katma de\u011ferden T\u00fcrkiye\u2019nin de pay alabilmesini sa\u011flamak i\u00e7in \u00fclkemizin uzayda \u00fcretime ili\u015fkin deney ve faaliyetleri \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 \u00e7ok istiyorum. S\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fim \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n gerisinde kalmamak, \u00fclkemizin stratejik ve ekonomik \u00e7\u0131karlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan hayati \u00f6neme sahip. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llardaki hedefim, T\u00fcrkiye\u2019nin mikro yer\u00e7ekiminde kompleks ve \u00e7ok fazl\u0131 malzemelerin \u00fcretilmesi alan\u0131nda d\u00fcnyadaki bir numaral\u0131 \u00fclke olmas\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmak.<\/p>\n Sizi \u00f6rnek alan yeni ku\u015faklara tavsiyelerde bulunmak ister misiniz? <\/strong><\/p>\n \u00dclkemizdeki parlak \u00e7ocuklara ve gen\u00e7lere verebilece\u011fim yeg\u00e2ne tavsiye, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca iddial\u0131 hayaller kurmalar\u0131 olacakt\u0131r. \u0130ddial\u0131 hayaller kurduktan sonra da d\u00fc\u015f\u00fcnerek, planlayarak ve stratejik hareket ederek hayallerini eri\u015filebilir hedeflere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrs\u00fcnler.<\/p>\n Bireylerin ve toplumlar\u0131n hayal kurmadan var olan\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7mesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Hayaller elzem olsa da ger\u00e7ekli\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015fmede kendi ba\u015flar\u0131na yeterli de\u011fildir; onlar\u0131 rasyonel beynimizin ortaya koyaca\u011f\u0131 ara\u00e7larla desteklemek \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Gen\u00e7ler iddial\u0131 hayaller kurarlarsa, bunlar\u0131 ula\u015f\u0131labilir hedeflere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcrlerse ve hayallerini ger\u00e7ek k\u0131lma yolculuklar\u0131nda do\u011fru s\u00f6z\u00fc kendilerine ilke edinirlerse, hayatlar\u0131n\u0131 unutulmaz bir maceraya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcreceklerinden \u015f\u00fcphem yok.<\/p>\n <\/p>\n Bilkent t\u00fcm bu \u00e7er\u00e7evenin neresinde konumlan\u0131yor? <\/strong><\/p>\n Bilkent\u2019te ald\u0131\u011f\u0131m teknik e\u011fitim ve ge\u00e7irdi\u011fim 4 y\u0131l boyunca edindi\u011fim geni\u015f perspektif, \u015fu anda oldu\u011fum yere gelmemde \u00e7ok \u00f6nemli bir rol oynad\u0131. Bilkent, bana yaln\u0131zca iyi bir m\u00fchendis olmay\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda bir d\u00fcnya vatanda\u015f\u0131 olmay\u0131 da \u00f6\u011fretti.<\/p>\n Hem beraber e\u011fitim ald\u0131\u011f\u0131m \u00fcniversite arkada\u015flar\u0131m hem de d\u00fcnyan\u0131n en iyi \u00fcniversitelerinden mezun olan hocalar\u0131m\u0131n hepsi bana \u00e7ok \u00f6zel \u015feyler katt\u0131. Bir Bilkentli olmaktan hep gurur duydum. Uzaya \u00e7\u0131kan ilk Bilkentli oldum, son olmayaca\u011f\u0131ma da eminim.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" (Dergi Bilkent\u00a042. say\u0131 \u2013 Aral\u0131k 2024) T\u00fcrkiye\u2019nin ikinci astronotu Tuva Cihangir Atasever (Elektrik-Elektronik M\u00fchendisli\u011fi 2014), uzay yolculu\u011funun sat\u0131r ba\u015flar\u0131n\u0131 dergimizle payla\u015ft\u0131. Mezuniyetinizin ard\u0131ndan kariyeriniz nas\u0131l geli\u015fti? Mezuniyetten hemen sonra University of California, Irvine kamp\u00fcs\u00fcnde y\u00fcksek lisans\u0131ma devam etmek i\u00e7in ABD\u2019ye gittim. Y\u00fcksek lisansta optik ve fotonik \u00fczerine uzmanla\u015ft\u0131m; \u00e7ok [\u2026] <\/p>\n<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n<\/a>