![\"\"](\"https:\/\/w3.bilkent.edu.tr\/tr\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/harun_ekinoglu_wp2.jpg\")
<\/a> New York \u015eehir Planlama Departman\u0131\u2019nda imar uzman\u0131 olarak g\u00f6rev yapan Dr. Harun Ekino\u011flu (Kentsel Tasar\u0131m ve Peyzaj Mimarl\u0131\u011f\u0131 2006), dergimizle mesle\u011finin ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 payla\u015ft\u0131.<\/h3>\n\u2013\u00a0LinkedIn Profili<\/a><\/p>\n <\/p>\n Bilkent\u2019ten sonra kariyeriniz nas\u0131l geli\u015fti?<\/strong> Mezuniyetin ard\u0131ndan \u0130stanbul hik\u00e2yem ba\u015flad\u0131. \u0130stanbul, tarihsel derinli\u011fiyle beni hep heyecanland\u0131ran, kendi alan\u0131mda profesyonel ve akademik anlamda \u00e7al\u0131\u015fmak istedi\u011fim bir \u015fehirdi. \u0130stanbul B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi (\u0130BB), bana ilk g\u00f6r\u00fc\u015fmede i\u015f teklif etti. Tarih\u00ee \u00c7evre Koruma Birimi\u2019nde\u00a0kentsel tasar\u0131mc\u0131 olarak \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131m. Tarih\u00ee Yar\u0131mada, Beyo\u011flu ve Galata a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarda rol al\u0131yordum. Y\u00f6neticilerim her f\u0131rsatta Bilkent mezun olu\u015fumu vurgular, iyi bir e\u011fitim ald\u0131\u011f\u0131m\u0131 ve mesle\u011fime duydu\u011fum ilgiyi \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131rlard\u0131.<\/p>\n \u0130BB\u2019de hangi projelerde g\u00f6rev ald\u0131n\u0131z?<\/strong> \u0130talya\u2019daki y\u00fcksek lisans\u0131m, bana kentsel planlaman\u0131n ve tasar\u0131m\u0131n \u00f6zel kentsel sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zmeye d\u00f6n\u00fck operasyonel ve y\u00f6netsel boyutlar\u0131n\u0131 \u00f6\u011fretti. Avrupa\u2019n\u0131n planlama ve kentsel tasar\u0131m prati\u011fini kavrad\u0131m. Tez ara\u015ft\u0131rmam, tarihsel yerle\u015fim Harput\u2019un kamu-\u00f6zel sekt\u00f6r ortakl\u0131\u011f\u0131nda mek\u00e2nsal, sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik hedefiyle yenilenmesine y\u00f6nelik bir model \u00f6nerisiydi.<\/p>\n Mimarlar\u0131n, kentsel tasar\u0131mc\u0131lar\u0131n, kent planlamac\u0131lar\u0131n ve peyzaj mimarlar\u0131n\u0131n en de\u011ferli sermayelerinden biri de mek\u00e2n g\u00f6rg\u00fcleridir. Milano\u2019daki y\u00fcksek lisans\u00a0bana nerdeyse b\u00fct\u00fcn Avrupa\u2019y\u0131 gezip g\u00f6rme olana\u011f\u0131 da sundu. Akademik, sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel a\u00e7\u0131dan dolu dolu ge\u00e7en iki y\u0131l\u0131mdan sonra eski y\u00f6neticilerim yeniden \u0130BB\u2019de \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131 istediler. Yakla\u015f\u0131k iki y\u0131l Et\u00fct ve Projeler Dairesi\u2019nde iki farkl\u0131 daire ba\u015fkan\u0131na dan\u0131\u015fmanl\u0131k yapt\u0131m. Tarih\u00ee kent alan y\u00f6netimine yo\u011funla\u015ft\u0131m.<\/p>\n 2010\u2019da \u0130T\u00dc\u2019de \u015fehir planlama doktora program\u0131na da ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131m. Hem \u00e7al\u0131\u015f\u0131p hem doktora yapmak biraz me\u015fakkatliydi; ama \u0130BB\u2019de kapsaml\u0131 projelerin bir par\u00e7as\u0131 olmak profesyonel anlamda b\u00fcy\u00fck bir tatmin de getiriyordu. Benzersiz co\u011frafyas\u0131, tarihsel derinli\u011fi, k\u00fclt\u00fcrel zenginli\u011fi, kendine \u00f6zg\u00fc altyap\u0131 problemleri, planlama ve politika kusurlar\u0131yla kendi i\u00e7inde bir kozmostur \u0130stanbul. O dev yap\u0131n\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck ya da b\u00fcy\u00fck herhangi bir sorununa tasar\u0131m ve planlama \u00e7\u00f6z\u00fcmleri aramak ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na heyecan vericiydi.<\/p>\n Dan\u0131\u015fmanl\u0131k sonras\u0131 \u00fc\u00e7 y\u0131l kadar Kentsel Tasar\u0131m Birimi\u2019nde g\u00f6rev ald\u0131m. Yenikap\u0131 Transfer Noktas\u0131 ve Arkeopark Alan\u0131 Uluslararas\u0131 Mimari Proje Yar\u0131\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n y\u00f6netimindeyken Suha \u00d6zkan, Michael Sorkin, Odile Decq, Massimiliano Fuksas, Peter Eisenman gibi mimarl\u0131k kuram ve prati\u011finde d\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki isimlerle \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Beyaz\u0131t Meydan\u0131 ve Yak\u0131n \u00c7evresi Kentsel Tasar\u0131m Projesi\u2019nde proje y\u00f6neticili\u011finde bulundum. \u0130stanbul \u00dcniversitesi Beyaz\u0131t Kamp\u00fcs\u00fc, 560 y\u0131ll\u0131k Kapal\u0131\u00e7ar\u015f\u0131, Beyaz\u0131t K\u00fclliyesi, Beyaz\u0131t Devlet K\u00fct\u00fcphanesi gibi bir\u00e7ok \u00f6nemli tarih\u00ee ve mimari ba\u015fyap\u0131ta ev sahipli\u011fi yapan ve bug\u00fcn de s\u0131k\u00e7a kullan\u0131lan bir meydan\u0131n tasar\u0131m ve onay a\u015famalar\u0131n\u0131 y\u00f6netmek b\u00fcy\u00fck bir deneyimdi.<\/p>\n Bu arada doktora yeterlilik s\u0131navlar\u0131m\u0131 da vermi\u015f ve ara\u015ft\u0131rma a\u015famas\u0131na ge\u00e7mi\u015ftim. Kent morfolojisindeki de\u011fi\u015fimin bilgi entropisi kullan\u0131larak \u00f6l\u00e7\u00fclmesi ve modellenmesiyle ilgili bir ara\u015ft\u0131rma s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyordum.\u00a0Karma\u015f\u0131k veri setleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bir modelleme yapabilmek i\u00e7in yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirilmesi gerekiyordu; fakat bilgisayar m\u00fchendisli\u011fi hocalar\u0131na att\u0131\u011f\u0131m e-postalara bekledi\u011fim geri d\u00f6n\u00fc\u015fleri alamad\u0131m. Bunun \u00fczerine Columbia \u00dcniversitesi\u2019nin Mimarl\u0131k,<\/p>\n Planlama ve Koruma Fak\u00fcltesi\u2019nden ald\u0131\u011f\u0131m ara\u015ft\u0131rma davetini kabul ettim ve T\u00dcB\u0130TAK\u2019tan kazand\u0131\u011f\u0131m bursla New York\u2019ta misafir ara\u015ft\u0131rmac\u0131l\u0131\u011fa ba\u015flad\u0131m. Eyl\u00fcl 2015\u2019te ara\u015ft\u0131rmam\u0131 olgunla\u015ft\u0131r\u0131p T\u00fcrkiye\u2019ye d\u00f6nd\u00fcm; zaman\u0131m\u0131 tezi tamamlamaya ve uluslararas\u0131 hakemli\u00a0dergilerde yay\u0131n yapmaya ay\u0131rd\u0131m. \u0130T\u00dc\u2019deki tez hocamla birlikte iki d\u00f6nem Kentsel Morfoloji dersini de verdik. Ocak 2018\u2019de doktoram\u0131 tamamlad\u0131m.<\/p>\n \u0130BB\u2019deki son \u00fc\u00e7 y\u0131l\u0131m\u0131 (2015-2018) yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fte vefat eden eski ba\u015fkan Kadir Topba\u015f\u2019\u0131n k\u00fclt\u00fcr, sanat ve turizm dan\u0131\u015fman\u0131 T\u00fclin Ers\u00f6z\u2019\u00fcn yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 yaparak ge\u00e7irdim. Kentsel tasar\u0131m, k\u00fclt\u00fcrel zenginlik ve \u015fehir ekonomisi odakl\u0131 bir\u00e7ok projede yer ald\u0131m. \u0130stanbul\u2019un UNESCO Tasar\u0131m \u015eehri adayl\u0131k s\u00fcrecinde proje y\u00f6neticili\u011fi yapt\u0131m. \u015eehrin yarat\u0131c\u0131 kapasitesinin yenilik\u00e7ili\u011fe, istihdama, b\u00fcy\u00fcmeye ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nmaya d\u00f6n\u00fc\u015fmesini kurgulayan bir programla \u0130stanbul\u2019a UNESCO Tasar\u0131m \u015eehri unvan\u0131n\u0131 kal\u0131c\u0131 olarak kazand\u0131rd\u0131k.<\/p>\n Bu unvan\u0131n a\u00e7\u0131klanmas\u0131, Ekim 2017 ortalar\u0131nda ba\u015fkan\u0131n ve t\u00fcm dan\u0131\u015fmanlar\u0131n\u0131n istifas\u0131ndan k\u0131sa bir s\u00fcre sonra ger\u00e7ekle\u015fmi\u015fti. Atanan y\u00f6netim, bu projeyle birlikte di\u011fer bir\u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 da g\u00fcndemden d\u00fc\u015f\u00fcren kararlar ald\u0131. Doktoram\u0131n biti\u015fine denk\u00a0gelen bu d\u00f6nemde Hali\u00e7 \u00dcniversitesi Mimarl\u0131k B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nde yar\u0131 zamanl\u0131 olarak tasar\u0131m st\u00fcdyosu da y\u00fcr\u00fct\u00fcyordum. Bir sonraki kariyer ad\u0131m\u0131nda tam zamanl\u0131 akademisyenlik karar\u0131 ald\u0131m. 2018-2019 akademik y\u0131l\u0131nda Hali\u00e7 \u00dcniversitesi Mimarl\u0131k B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nde doktor \u00f6\u011fretim \u00fcyesi olarak g\u00f6rev yapt\u0131m.<\/p>\n Kariyerinize ABD\u2019de devam etmeye ne zaman karar verdiniz?<\/strong> \u0130\u00e7inde bulundu\u011funuz kurumsal i\u015fleyi\u015ften bahseder misiniz?<\/strong> Teknik kadrolarda akademik k\u00f6kenli ya da akademiyle bir \u015fekilde ba\u011flant\u0131l\u0131 \u00e7ok\u00a0say\u0131da uzman var. Se\u00e7imlerden sonra bizim belediyelerdeki i\u015f\u00e7i \u00e7\u0131karmalar veya politik m\u00fcdahaleler ya\u015fanm\u0131yor. Y\u00f6netimler de\u011fi\u015fse de herkes uzmanl\u0131k alan\u0131nda kal\u0131yor ve i\u015fini yapmaya devam ediyor. Yeni gelen belediye ba\u015fkan\u0131 sadece departman ba\u015fkanlar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftiriyor ki bu da gayet anla\u015f\u0131l\u0131r bir durum.<\/p>\n Burada personeli siyasi de\u011fi\u015fimlerden koruyan bir mekanizma var. Ben bunu asl\u0131nda devlet\u00e7ilik ilkesiyle ba\u011fda\u015ft\u0131r\u0131yorum. Devlette devaml\u0131l\u0131k, kamu hizmetlerinin s\u00fcrekli geli\u015febilmesi ve kamudaki bilginin, deneyimin ku\u015faktan ku\u015fa\u011fa aktar\u0131labilmesi i\u00e7in olmazsa olmazd\u0131r. Atat\u00fcrk ilkelerimizden biridir devlet\u00e7ilik; ancak bunda pek ba\u015far\u0131l\u0131 olamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 kabul etmeliyiz. ABD\u2019de bu ba\u015far\u0131lm\u0131\u015f. \u00c7e\u015fitlilik, kapsay\u0131c\u0131l\u0131k, e\u015fitlik ilkeleri \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda dil, din, \u0131rk ve cinsel kimlik \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc koruyan bir organizasyonun par\u00e7as\u0131y\u0131m.<\/p>\n Departman\u0131n\u0131z\u0131n ba\u015fl\u0131ca faaliyetlerine de\u011finebilir misiniz? Siz hangi projeleri y\u00fcr\u00fct\u00fcyorsunuz?<\/strong> 25 ve 50 y\u0131ll\u0131k \u00e7evresel, mek\u00e2nsal, sosyal, k\u00fclt\u00fcrel, ekonomik planlama hedeflerini \u015fekillendirip g\u00fcncellemek ve d\u00fcnyan\u0131n en pahal\u0131 emlak piyasas\u0131na sahip olan bu kentin imar hareketlerini s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik, adillik, \u015feffafl\u0131k, hesap verebilirlik ilkelerini g\u00f6zeterek y\u00f6netmek.<\/p>\n \u0130ster kamu m\u00fclkiyeti olsun ister \u00f6zel m\u00fclkiyet olsun, kentle ilgili b\u00fcy\u00fck ya da k\u00fc\u00e7\u00fck\u00a0\u00f6l\u00e7ekli her imar hareketi temelde hukuksal bir olayd\u0131r. Hukuk\u00e7ular, T\u00fcrkiye\u2019de imar, \u015fehircilik veya planlama s\u00fcre\u00e7lerine maalesef sorun \u00e7\u00f6zmek \u00fczere en son a\u015famada kat\u0131l\u0131yor; oysa mahkeme s\u00fcreci ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda sorunlar \u00e7oktan krize d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f oluyor. New York\u2019taki sistem bamba\u015fka. Bize yap\u0131lan imar ba\u015fvurular\u0131 hukuk b\u00fcrolar\u0131 \u00fczerinden ve imar uzman\u0131 avukatlar taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftiriliyor.<\/p>\n Avukatlar, m\u00fclk sahiplerini veya yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131 temsilen s\u00fcrece ilk dakikadan itibaren d\u00e2hil oluyorlar; mimarlar ve peyzaj mimarlar\u0131yla birlikte New York\u2019un 13 bin sayfal\u0131k\u00a0imar h\u00fck\u00fcmlerine uygun bir \u015fekilde proje ba\u015fvurular\u0131n\u0131 yap\u0131yorlar. Teklif edilen projelerin profiline g\u00f6re disiplinleraras\u0131 uzmanlar\u0131n bulundu\u011fu komisyonlarda \u00f6ncelikle birka\u00e7 tur g\u00f6r\u00fc\u015fmemiz ve teknik ara\u015ft\u0131rmam\u0131z oluyor. Proje teklifleri bu komisyonlardan ge\u00e7tikten sonra New York\u2019a \u00f6zg\u00fc birle\u015fik arazi kullan\u0131m\u0131 inceleme prosed\u00fcr\u00fc (Unified Land Use Review Procedure – ULURP) ba\u015fl\u0131yor. Ba\u015fvurular\u0131n ilk incelemelerini imar uzmanlar\u0131 ve \u00e7evre etki de\u011ferlendirme uzmanlar\u0131 olarak bu prosed\u00fcr \u00e7er\u00e7evesinde ger\u00e7ekle\u015ftiriyoruz.<\/p>\n \u015eu an 50\u2019nin \u00fczerinde proje y\u00fcr\u00fct\u00fcyorum. Yeniden geli\u015ftirmeler ve i\u015flevlendirmeler i\u00e7in gereken imar de\u011fi\u015fikli\u011fi veya \u00f6zel\u00a0izin gerektiren ba\u015fvurulara ait mimari projelerin ve di\u011fer t\u00fcm yasal dok\u00fcmanlar\u0131n teknik incelemelerini yap\u0131p hukuk ekibine iletiyorum. \u00c7evre etki de\u011ferlendirme uzmanlar\u0131 da e\u015f zamanl\u0131 incelemeler sonras\u0131 raporlar\u0131n\u0131 hukuk\u00e7ulara aktar\u0131yorlar. Hukuk incelemesi bitince komisyon g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri i\u00e7in \u015eehir Planlama Departman\u0131\u2019n\u0131n ba\u015fkan\u0131 bilgilendiriliyor. Komisyon ise il\u00e7elerden gelen halk kurullar\u0131n\u0131n (community boards) g\u00f6r\u00fc\u015flerini de dikkate alarak son karar\u0131n\u0131 veriyor.<\/p>\n Bilebilece\u011finiz \u00fczere New York 5 il\u00e7eden olu\u015fuyor: Manhattan, Brooklyn, Queens, Staten Island ve Bronx. Bu il\u00e7elerin her birinin se\u00e7imle i\u015f ba\u015f\u0131na gelen y\u00f6netim \u00f6rg\u00fctleri ve kendi i\u00e7 komisyonlar\u0131 var. \u015eehir Planlama Komisyonu\u2019nda g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclecek her \u015fey, il\u00e7elerin de\u011ferlendirmeleri al\u0131nd\u0131ktan sonra komisyona geliyor ve t\u00fcm bu veriler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclerek kabul, \u015fartl\u0131 kabul veya reddediliyor. Tepeden inme kararlar verilmiyor; halk\u0131n s\u00fcrekli kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u015feffaf\u00a0toplant\u0131lar d\u00fczenleniyor; a\u015fa\u011f\u0131dan yukar\u0131ya\u00a0do\u011fru hareket eden ve yatayda denge- denetleme-geri bildirim mekanizmas\u0131n\u0131n\u00a0\u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir sistem i\u015fliyor. Kamu ve \u00f6zel m\u00fclkiyete ait en k\u00fc\u00e7\u00fck imar alan\u0131n\u0131n projelendirilmesi ve geli\u015ftirilmesinde bile bu s\u00fcre\u00e7lerin ger\u00e7ekle\u015fmesi gerekiyor.<\/p>\n 2012\u2019de Sandy kas\u0131rgas\u0131n\u0131n A\u015fa\u011f\u0131 Manhattan k\u0131y\u0131 b\u00f6lgelerini ciddi \u015fekilde etkiledi\u011fi d\u00f6nemde ba\u015flat\u0131lan A\u015fa\u011f\u0131 Manhattan K\u0131y\u0131 Dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 Projesi, kendi birimimde\u00a0proje y\u00f6neticili\u011fini \u00fcstlendi\u011fim \u00f6nemli i\u015flerdendir. Bu uzun vadeli projede hem G\u00fcney Manhattan kent b\u00f6lgesini iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin etkilerine haz\u0131rlaman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra \u015fimdiki ve gelecek nesilleri koruyacak bir kentsel geli\u015ftirme ve uyum stratejisi \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. Ayr\u0131ca Financial District ve Seaport b\u00f6lgelerinin dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131p olas\u0131 kas\u0131rgalarda ve su seviyesi y\u00fckselmelerinde k\u0131y\u0131n\u0131n toparlanmas\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131rmay\u0131 ama\u00e7layan projenin b\u00fct\u00e7esi yar\u0131m milyar dolar.<\/p>\n New York\u2019ta g\u00f6zledi\u011finiz arazi kullan\u0131m\u0131 ve imar problemleri nelerdir?<\/strong> New York\u2019ta ya\u015faman\u0131n ve \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n zorluklar\u0131n\u0131 ve heyecan verici yanlar\u0131n\u0131 de\u011ferlendirebilir misiniz?<\/strong> Buras\u0131 belki de d\u00fcnyan\u0131n en heyecan veren metropol\u00fc. ABD\u2019nin di\u011fer metropollerinin bile sahip olmad\u0131\u011f\u0131 bir k\u00fclt\u00fcrel \u00e7e\u015fitlili\u011fe sahip. Bu durum kent mek\u00e2n\u0131na, mimariye, yeme-i\u00e7me mek\u00e2nlar\u0131n\u0131n zenginli\u011fine ve sanatsal atmosfere yans\u0131yor. \u0130stanbul\u2019da on y\u0131ldan fazla ya\u015fam\u0131\u015f ve kentsel yo\u011funlu\u011fun ne oldu\u011funu iyi bilen biri olarak New York\u2019un yo\u011funlu\u011funa dair bir \u015fik\u00e2yetim olmad\u0131. Sabah i\u015fe giderken ve ak\u015fam mesai bitiminde metrolardaki yo\u011funluk \u00e7ok fazla; fakat bu yo\u011funlu\u011fun olduk\u00e7a iyi y\u00f6netildi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Covid-19, insanlar\u0131n metro kullan\u0131m al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131 tamamen de\u011fi\u015ftirdi.\u00a0\u015eu an bir\u00e7ok sekt\u00f6r evden \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor olsa da her \u015fey normale d\u00f6n\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde eski yo\u011funlu\u011fun bir daha asla ya\u015fanmayaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n New York, d\u00fcnyada bireysel ara\u00e7 sahipli\u011fi oran\u0131 en d\u00fc\u015f\u00fck kentlerden biri. Bu da kentsel yo\u011funlu\u011fun iyi y\u00f6netildi\u011fini\u00a0ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fe \u00f6nem verildi\u011fini g\u00f6steriyor. \u0130nsanlar toplu ta\u015f\u0131maya veya bisiklete y\u00f6neliyor. Bisikletle g\u00fcvenli seyahat edebilece\u011finiz altyap\u0131 olu\u015fturulmu\u015f.\u00a0New York\u2019ta ya\u015faman\u0131n en dezavantajl\u0131 yan\u0131, mal ve hizmetlerin nispeten pahal\u0131 olmas\u0131. Ev kiralar\u0131 \u00e7ok y\u00fcksek. Yine de ekonominin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ve arz-talep dengesi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde pahal\u0131l\u0131\u011f\u0131n anormal olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n Covid-19 salg\u0131n\u0131 i\u015finize ve hayat\u0131n\u0131za ne \u00f6l\u00e7\u00fcde yans\u0131d\u0131?<\/strong> New York ise vir\u00fcse haz\u0131rl\u0131ks\u0131z yakaland\u0131; ne yaz\u0131k ki uzun s\u00fcre salg\u0131n\u0131n k\u00fcresel merkez \u00fcss\u00fc oldu ve \u00e7ok can kayb\u0131 ya\u015fad\u0131. Pandeminin ilk g\u00fcnlerinde bizim departman salg\u0131n hastal\u0131k zamanlar\u0131nda kentsel planlama ve tasar\u0131m odakl\u0131 bir komisyon kurdu. Benim de kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131m bu komisyon, benzer krizlerin daha iyi y\u00f6netilmesine y\u00f6nelik eylem planlar\u0131 ve politika \u00f6nerileri tasarl\u0131yor.<\/p>\n \u0130stanbul ve New York\u2019un benze\u015fen ya da ayr\u0131lan noktalar\u0131n\u0131 mesle\u011finiz a\u00e7\u0131s\u0131ndan yorumlar m\u0131s\u0131n\u0131z?<\/strong> \u0130nsan\u0131m\u0131z, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00e7evreyi ilgilendiren her konuda haberdar olmal\u0131, fikirlerini sunmal\u0131 ve planlama a\u015famalar\u0131nda aktif\u00a0rol almal\u0131. Se\u00e7ilmi\u015f b\u00fcrokratlar\u0131n kent plan\u0131 ve tasar\u0131m\u0131nda her \u015feyi bilmesi ya da fark etmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. New York\u2019ta \u00f6zellikle mahalle planlama s\u00fcre\u00e7lerindeki do\u011frudan kat\u0131l\u0131ma \u015fahit olduktan sonra o anlay\u0131\u015f\u0131n \u00fclkemizde de rahat\u00e7a uygulanabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n \u0130stanbul ve New York; dinamizmleri, de\u011fer yarg\u0131lar\u0131, k\u00fclt\u00fcrel kodlar\u0131 ve mek\u00e2n dilleri olan, 24 saat uyumayan iki b\u00fcy\u00fck \u015fehir. New York, k\u00fcresel bir finans merkezidir; ayn\u0131 zamanda bir yarat\u0131c\u0131l\u0131k ve k\u00fclt\u00fcr oda\u011f\u0131d\u0131r.\u00a0\u0130stanbul\u2019un da kendi i\u00e7inde \u00e7ok potansiyelli yanlar\u0131 vard\u0131r; jeopolitik konumu, co\u011frafyas\u0131, kent k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve tarihi onu her anlamda benzersiz k\u0131lar. S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlikte New York hem Amerika\u2019da hem d\u00fcnyada \u00fcst s\u0131ralarda, \u0130stanbul ise ne yaz\u0131k ki \u00e7ok gerilerdedir. Ki\u015fi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen ye\u015fil alanlar\u0131n y\u00fcz\u00f6l\u00e7\u00fcmlerine oran\u0131 New York\u2019ta %27, \u0130stanbul\u2019da %2,2.\u00a0New York y\u00fcr\u00fcnebilirlik ve bisikletle eri\u015fim parametrelerinde d\u00fcnya s\u0131ralamas\u0131n\u0131n \u00fcstlerinde, bireysel otomobil sahipli\u011finde ise ABD\u2019de en altlardad\u0131r. Bunun temel sebebi, az \u00f6nce de belirtti\u011fim yayg\u0131n metro a\u011f\u0131d\u0131r. Kentin d\u0131\u015fa do\u011fru geni\u015flemesinin desteklenmemesi, yo\u011fun bir kentsel alan\u0131n ula\u015f\u0131m ihtiyac\u0131n\u0131n metroyla kar\u015f\u0131lan\u0131yor olu\u015fu ve bu sayede karbon sal\u0131n\u0131m\u0131n\u0131n en d\u00fc\u015f\u00fck seviyede tutulmas\u0131 bence muhte\u015fem.<\/p>\n \u0130stanbul, her iki ba\u015fl\u0131kta da iyi performans sergileyemiyor. Toplu ula\u015f\u0131m altyap\u0131s\u0131 geli\u015fiyor olsa da \u015fehrin h\u0131zla b\u00fcy\u00fcmesi\u00a0ve kontrols\u00fczce d\u0131\u015fa do\u011fru geni\u015flemesi, insanlar\u0131n otomobil sahibi olmaktan vazge\u00e7memesinin ba\u015fl\u0131ca nedenleridir.<\/p>\n Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131llarda \u00e7\u0131kan kitab\u0131n\u0131za da bir parantez a\u00e7mak ister misiniz?<\/strong> \u0130lk kez bir \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131n yay\u0131mlanabilece\u011fi fikri beni heyecanland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. \u0130stanbul\u2019un taksi tasar\u0131m yar\u0131\u015fmas\u0131nda bizzat \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f oldu\u011fumdan ve New York\u2019taki yar\u0131\u015fmay\u0131 takip etti\u011fimden \u00f6t\u00fcr\u00fc elimde baya\u011f\u0131 veri bulunuyordu. \u0130stanbul ve New York\u2019un benzer ve farkl\u0131 kent dinamiklerine bak\u0131p \u015fu sorulara cevap arayan bir makale kaleme ald\u0131m: Tasar\u0131m bir politik ajanda g\u00fcndemi olursa iyi tasar\u0131ma ula\u015f\u0131labilir mi? Kat\u0131l\u0131mc\u0131 tasar\u0131m modelleri, politik bir ajandayla do\u011fru tasarlanabilir mi? Bu \u00e7al\u0131\u015fma, Kas\u0131m 2015\u2019te A\/Z \u0130T\u00dc Journal of the Faculty of Architecture\u2019da yay\u0131mland\u0131. Almanya\u2019dan\u00a0bir yay\u0131nevinin yetkilileri benimle ileti\u015fime ge\u00e7tiler ve makaleyi geni\u015fletmem durumunda kitapla\u015ft\u0131rabileceklerini s\u00f6ylediler. Gerekli \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yakla\u015f\u0131k bir y\u0131lda tamamlad\u0131m. \u201cFavorite Design vs. Good Design\u201d kitab\u0131m 2017 yaz\u0131nda bas\u0131ld\u0131. 2019 y\u0131l\u0131 sonlar\u0131nda misafir j\u00fcri \u00fcyesi olarak Pratt Institute Mimarl\u0131k B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019ne gitti\u011fimde okulun k\u00fct\u00fcphanesinde kitab\u0131n bir kopyas\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015f ve \u00e7ok mutlu olmu\u015ftum.<\/p>\n Burada bir makalemden de bahsetmek isterim. Algoritmalar yoluyla olu\u015fturulan tasar\u0131m \u00f6r\u00fcnt\u00fcleri, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde h\u0131zl\u0131 i\u015flemcilerle \u00f6\u011frenebilen ak\u0131ll\u0131 makinelere, bir ba\u015fka deyi\u015fle tasar\u0131m robotlar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. \u00c7evresel, jeolojik, iklimsel ve benzeri bir\u00e7ok de\u011fi\u015fkenin ayn\u0131 anda ve b\u00fcy\u00fck bir h\u0131zda i\u015flenmesiyle yap\u0131lar ve hatta yerle\u015fimler tasarlanabiliyor. Peki, mimari tasar\u0131m \u00f6\u011frenen robotlar eliyle ger\u00e7ekten ba\u015far\u0131labilir mi ya da tasar\u0131m robotlar\u0131 mimarl\u0131\u011f\u0131 insanlardan devralabilir mi? Bu sorular \u00fczerine temellendirdi\u011fim bir makalem, ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l Symmetry: Culture and Science dergisinde yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n Sosyal hayatta nelerle ilgileniyorsunuz?<\/strong> Bilkent sizin i\u00e7in ne anlam ifade ediyor?<\/strong> Bilkent, Amerika\u2019da da \u00e7ok iyi tan\u0131nan bir \u00fcniversite. \u015eu an \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m kamu kurumunda bile biliniyor olmas\u0131 mutluluk veren bir ayr\u0131nt\u0131. Bilkent\u2019in bendeki yeri \u00e7ok \u00f6zeldir. Bir g\u00fcn yine g\u00fcne\u015fli bir havada MSSF\u2019nin yan\u0131ndaki \u00e7imlere uzan\u0131p m\u00fczik dinlerken Ankara\u2019y\u0131 izlemek istiyorum, t\u0131pk\u0131 \u00f6\u011frencilik g\u00fcnlerimde yapt\u0131\u011f\u0131m gibi. Dergi Bilkent\u2019in bu say\u0131s\u0131nda bana yer verdi\u011finiz i\u00e7in ayr\u0131ca te\u015fekk\u00fcr ediyorum.<\/p>\n (Dergi Bilkent\u00a035. say\u0131 \u2013 Haziran 2021) New York \u015eehir Planlama Departman\u0131\u2019nda imar uzman\u0131 olarak g\u00f6rev yapan Dr. Harun Ekino\u011flu (Kentsel Tasar\u0131m ve Peyzaj Mimarl\u0131\u011f\u0131 2006), dergimizle mesle\u011finin ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 payla\u015ft\u0131. \u2013\u00a0LinkedIn Profili Bilkent\u2019ten sonra kariyeriniz nas\u0131l geli\u015fti? Bilkent\u2019ten 2006 y\u0131l\u0131nda y\u00fcksek \u015feref derecesiyle mezun oldum. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc s\u0131n\u0131f\u0131n bahar yar\u0131y\u0131l\u0131nda [\u2026] <\/p>\n
\nBilkent\u2019ten 2006 y\u0131l\u0131nda y\u00fcksek \u015feref derecesiyle mezun oldum. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc s\u0131n\u0131f\u0131n bahar yar\u0131y\u0131l\u0131nda UNESCO ve\u00a0Kanada\u2019n\u0131n Carleton \u00dcniversitesi taraf\u0131ndan d\u00fczenlenen uluslararas\u0131 bir kentsel tasar\u0131m \u00f6\u011frenci yar\u0131\u015fmas\u0131na kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131k. Tarih\u00ee kentsel alan yenileme temal\u0131 bu yar\u0131\u015fmada Antakya\u2019n\u0131n tarihsel kent dokusu i\u00e7in ekip\u00e7e geli\u015ftirdi\u011fimiz yenileme modeliyle 42 \u00fclkeden 126 proje aras\u0131nda ilk be\u015fe girdik. Bilkent\u2019in deste\u011fiyle Pekin\u2019e gidip UNESCO Asya Pasifik Ofisi\u2019nden \u00f6d\u00fcl\u00fcm\u00fcz\u00fc ald\u0131k. Tam mezun oldu\u011fumuz d\u00f6nem ya\u015fanabilecek en g\u00fczel \u015feydi bu; hem \u00e7ok sevinmi\u015ftik hem de b\u00f6l\u00fcmdeki hocalar\u0131m\u0131z gururlanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
\n\u0130lk g\u00fcnden ba\u015flayarak kendimi \u00e7ok b\u00fcy\u00fck projelerin i\u00e7inde buldum. \u0130lber Ortayl\u0131,\u00a0Semavi Eyice, Necdet Sakao\u011flu gibi tarih duayenlerinden Tarih\u00ee Yar\u0131mada\u2019y\u0131\u00a0\u00f6\u011freniyordum. Proje y\u00f6netiminin yan\u0131 s\u0131ra her g\u00fcn \u00e7ok say\u0131da kanun, y\u00f6netmelik, koruma kurulu karar\u0131 inceliyordum. Bu s\u00fcre\u00e7 bir bu\u00e7uk y\u0131l kadar devam etti. \u0130T\u00dc\u2019de y\u00fcksek lisansa da ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131m; ancak Milano Politeknik \u00dcniversitesi\u2019nden \u015fehir planlama ve politika tasar\u0131m\u0131 \u00fczerine kapsaml\u0131\u00a0bir y\u00fcksek lisans bursu al\u0131nca 2007 y\u0131l\u0131 ortalar\u0131nda \u0130BB\u2019den ayr\u0131ld\u0131m ve Milano\u2019ya yerle\u015ftim.<\/p>\n<\/a><\/h3>\n
\nHali\u00e7 \u00dcniversitesi\u2019ne atanmam\u0131n ilk y\u0131l\u0131nda New York \u015eehir Planlama Departman\u0131\u2019ndan\u00a0i\u015f teklifi ald\u0131m ve istifa ederek ABD\u2019ye yerle\u015ftim. Akademik hevesim kursa\u011f\u0131mda kalm\u0131\u015ft\u0131; fakat yine bir metropolde ve mesleki uygulaman\u0131n kalbinde \u00e7al\u0131\u015fma \u015fans\u0131 elde etmi\u015ftim. 2019 sonbahar\u0131nda belediyenin Teknik \u0130nceleme Birimi\u2019nde imar uzman\u0131 unvan\u0131yla g\u00f6reve ba\u015flad\u0131m. Genel anlamda Amerikan kent planlama sistemati\u011fini, \u00f6zelde New York\u2019u ve New York\u2019un kent planlama anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 i\u015fin mutfa\u011f\u0131nda \u00f6\u011frenmek ad\u0131na bundan daha iyi bir f\u0131rsat olamazd\u0131.<\/p>\n
\nBa\u011fl\u0131 oldu\u011fum \u015eehir Planlama Departman\u0131, bildi\u011fimiz belediyelere oranla daha teknokrat bir yap\u0131yla hareket ediyor. \u00c7al\u0131\u015fanlar\u0131n hemen hepsi liyakat esas\u0131yla g\u00f6revlendiriliyor.<\/p>\n
\n\u015eehir Planlama Departman\u0131\u2019n\u0131n ana i\u015flevlerini iki kategoride genellemek m\u00fcmk\u00fcn: New York\u2019un bir\u00e7ok \u00f6l\u00e7ekte 5,10,<\/p>\n
\nNew York\u2019ta g\u00f6zlemledi\u011fim en temel sorunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda konut krizi geliyor.\u00a0Kent y\u00f6netimi d\u0131\u015fa yay\u0131larak b\u00fcy\u00fcmeyi desteklemeyen ve hatta zorla\u015ft\u0131ran politikalar izliyor; d\u0131\u015fa do\u011fru b\u00fcy\u00fcme yerine yap\u0131l\u0131 alanlar\u0131n yeniden geli\u015ftirilmesi yoluyla konut \u00fcretimine gidiliyor ve yerel y\u00f6netim tam da bu noktada uygun fiyatl\u0131 konut \u00fcretimi i\u00e7in \u00e7e\u015fitli imar te\u015fvikleri veriyor. New York\u2019un karar al\u0131c\u0131lar\u0131 ve uygulay\u0131c\u0131lar\u0131, \u015fehrin hangi b\u00f6lgelerinde konut, altyap\u0131, okul veya sosyal donat\u0131 ihtiyac\u0131 oldu\u011funu a\u00e7\u0131k veri olarak herkesle payla\u015f\u0131lan veri taban\u0131ndan takip edebiliyor. Bu veri taban\u0131, bir\u00e7ok planlama karar\u0131nda, imar s\u00fcbvansiyon politikalar\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesinde ve uygulamas\u0131nda yol\u00a0g\u00f6sterici nitelik ta\u015f\u0131yor. \u00d6rne\u011fin, belirli say\u0131da konut \u00fcretiminin \u00fczerine \u00e7\u0131kan gayrimenkul geli\u015ftirmelerde belli oranlarda uygun fiyatl\u0131 konut \u00fcretme mecburiyeti var. Yat\u0131r\u0131mc\u0131 da bunu g\u00f6z \u00f6n\u00fcne alarak projesini bi\u00e7imlendiriyor.<\/p>\n
\nBenim i\u00e7in New York\u2019ta ya\u015faman\u0131n ve \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n en heyecan verici yanlar\u0131ndan biri, b\u00f6ylesine \u00f6zel bir kentin fiziksel \u00e7evresinin de\u011fi\u015fiminde ya da yeniden yap\u0131lanmas\u0131nda az ya da \u00e7ok bir etkim olmas\u0131d\u0131r. Ayn\u0131 duyguyu \u0130stanbul\u2019da \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken de hissediyordum.<\/p>\n
\n\u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z olumsuz etkilenmedi. Uzaktan \u00e7al\u0131\u015fma altyap\u0131s\u0131 h\u0131zla olu\u015fturuldu. Ofisteyken kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z bas\u0131l\u0131 dok\u00fcmanlar ve projeler dijitale d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc. Toplant\u0131lar, veri ak\u0131\u015f\u0131 ve ileti\u015fim \u00e7evrimi\u00e7i devam ediyor.<\/p>\n
\nPlanlama a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakal\u0131m. Halk\u0131n da kat\u0131l\u0131p denetleyebildi\u011fi planlama s\u00fcre\u00e7leri \u00fclkemizin planlama prati\u011finde ne yaz\u0131k ki yok. Kente dair kararlardan en son kent insan\u0131n\u0131n haberi oluyor. Halk\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, belediye meclislerinde al\u0131nan kararlara pek etki etmiyor. T\u00fcrkiye\u2019deki planlama\u00a0kanunlar\u0131 ve y\u00f6netmelik maddelerinin bir\u00e7ok yerinde kamu yarar\u0131 ifadesine rastlars\u0131n\u0131z; ancak uygulamada halk\u0131n bu s\u00fcre\u00e7lere ne kadar kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 sorusunun cevab\u0131 yoktur.<\/p>\n<\/a><\/h3>\n
\nKitab\u0131n ilgin\u00e7 bir hik\u00e2yesi var. \u0130T\u00dc\u2019deki doktoram s\u0131ras\u0131nda End\u00fcstri \u00dcr\u00fcnleri Tasar\u0131m\u0131 B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nden Tasar\u0131m Tarihi ve Ele\u015ftiri dersi al\u0131yordum. O d\u00f6nemde\u00a0taksilerin standartlar\u0131n\u0131 y\u00fckseltmek amac\u0131yla hem \u0130BB hem New York Taksi Limuzin Komisyonu taraf\u0131ndan tasar\u0131m yar\u0131\u015fmalar\u0131 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Dersin sonunda \u0130stanbul ve New York\u2019un taksi tasar\u0131m yar\u0131\u015fmalar\u0131na ve kat\u0131l\u0131mc\u0131 y\u00f6ntemlerine dair kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 bir inceleme yaz\u0131s\u0131 yazd\u0131m. Dersin hocas\u0131\u00a0da bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n makaleye d\u00f6n\u00fc\u015fecek potansiyelde oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n
\nBenim i\u00e7in iyi bir sosyal hayat, verimli bir zihnin ve ba\u015far\u0131l\u0131 bir i\u015f hayat\u0131n\u0131n olmazsa olmaz\u0131d\u0131r. Ne kadar \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015f\u0131rsam \u00e7al\u0131\u015fay\u0131m ya da ne kadar yo\u011fun olursam olay\u0131m, spor yapmaktan vazge\u00e7emem. Ayr\u0131ca bisikletle Manhattan\u2019da turlar\u0131m. Manhattan\u2019\u0131n labirentimsi yap\u0131s\u0131n\u0131 kula\u011f\u0131mda m\u00fczikle ke\u015ffetmek, \u00f6zellikle Midtown East ve West b\u00f6lgelerinde gezerken \u00e7ok keyifli ve dinlendirici olur. D\u00fcnya mutfaklar\u0131ndan restoranlar\u0131n yo\u011fun oldu\u011fu bir mahallede ya\u015f\u0131yorum; her f\u0131rsatta farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrlerin yemeklerini deniyorum. Pandemi \u00f6ncesinde her ay Broadway g\u00f6sterilerine de giderdim.<\/p>\n
\nBilkentli olmak, her zaman gururla ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131m bir etikettir. Bilkent, benim zihnen geli\u015fip olgunla\u015ft\u0131\u011f\u0131m, kendimi \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc geli\u015ftirdi\u011fim, d\u00fcnyay\u0131 anlad\u0131\u011f\u0131m ve mesle\u011fimi kavray\u0131p ona ba\u011fland\u0131\u011f\u0131m yerdir. Bilkent \u00dcniversitesi, bize d\u00fcnyaya\u00a0\u00f6zg\u00fcvenle bakmay\u0131 ve o g\u00fcven duygusuyla hedeflerimizi ger\u00e7ekle\u015ftirebilmeyi \u00f6\u011fretti. \u0130nsan kendine g\u00fcvendi\u011fi m\u00fcddet\u00e7e y\u0131lmadan ve vazge\u00e7meden m\u00fccadele veriyor. O m\u00fccadele her ne kadar ki\u015fisel g\u00f6z\u00fckse de arka planda bize temel donan\u0131m\u0131m\u0131z\u0131 veren bir \u00fcniversiteyle birlikte o \u00fcniversitenin kald\u0131ra\u00e7 etkisi duruyor.<\/p>\n
\n<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"