{"id":27044,"date":"2023-03-03T11:03:22","date_gmt":"2023-03-03T08:03:22","guid":{"rendered":"https:\/\/w3.bilkent.edu.tr\/tr\/?page_id=27044"},"modified":"2023-03-03T11:04:40","modified_gmt":"2023-03-03T08:04:40","slug":"sami-arpa-cs10","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/w3.bilkent.edu.tr\/tr\/sami-arpa-cs10\/","title":{"rendered":"Largo Kurucu Orta\u011f\u0131 ve Genel M\u00fcd\u00fcr\u00fc\u00a0Sami Arpa (CS\u201910)"},"content":{"rendered":"

(Dergi Bilkent\u00a036. say\u0131 \u2013 Aral\u0131k 2021)<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/a>Dr. Sami Arpa (Bilgisayar M\u00fchendisli\u011fi 2010), \u0130svi\u00e7re\u2019de kurdu\u011fu Largo adl\u0131 firmada film end\u00fcstrisi i\u00e7in yapay zek\u00e2 \u00e7\u00f6z\u00fcmleri geli\u015ftiriyor.<\/h3>\n

\u2013\u00a0LinkedIn Profili<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

Film end\u00fcstrisine ne zaman ilgi duymaya ba\u015flad\u0131n\u0131z?<\/strong>
\n\u00c7ocuklu\u011fumdan itibaren sanat\u0131n bir\u00e7ok alan\u0131na ilgi duydum. Resim yapmak hayat\u0131m\u0131n hep bir par\u00e7as\u0131 olmu\u015ftur. Edebiyat, m\u00fczik, foto\u011fraf alanlar\u0131nda da denemelerim vard\u0131r. Sineman\u0131n bir\u00e7ok sanat dal\u0131n\u0131 bir arada tecr\u00fcbe edebilece\u011fim bir yap\u0131 oldu\u011funu fark edince sinemaya odaklanmaya karar verdi\u011fimi s\u00f6yleyebilirim.<\/p>\n

Bu end\u00fcstride yenilik\u00e7i bir giri\u015fim ba\u015flatma fikri ne zaman akl\u0131n\u0131za geldi?<\/strong>
\nBilkent Bilgisayar M\u00fchendisli\u011fi\u2019ndeki lisans e\u011fitimim s\u0131ras\u0131nda G\u00fczel Sanatlar,\u00a0Tasar\u0131m ve Mimarl\u0131k Fak\u00fcltesi\u2019nden se\u00e7meli dersler alm\u0131\u015f, sineman\u0131n mutfa\u011f\u0131nda\u00a0neler yapabilece\u011fimi test etmi\u015ftim. Yine Bilkent\u2019teki y\u00fcksek lisans\u0131mda bilgisayar bilimi ve g\u00fczel sanatlar\u0131 kesi\u015ftirerek yapt\u0131\u011f\u0131m ara\u015ft\u0131rmalarda bug\u00fcnler i\u00e7in belirli bir altyap\u0131 olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n

Daha sonra \u0130svi\u00e7re\u2019de, EPFL Bilgisayar M\u00fchendisli\u011fi B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nde doktoraya devam ederken, iki k\u0131sa filmin y\u00f6netmenli\u011fini yapt\u0131m. Bu s\u00fcre\u00e7te film yap\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve y\u00f6netmenli\u011finin her a\u015famas\u0131nda bulunarak end\u00fcstriyi kapsaml\u0131 \u015fekilde anlama f\u0131rsat\u0131 buldum. Bilgisayar m\u00fchendisli\u011finden gelen birikimimi sinemada nas\u0131l kullanabilece\u011fimi d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flad\u0131m ve \u015fu soruyu sordum: M\u00fczi\u011fi 7 ana notayla tan\u0131mlay\u0131p belirli \u015fablonlarla ifade edebiliyorsak ayn\u0131 \u015feyi neden filmler i\u00e7in yapmayal\u0131m?<\/p>\n

Yapay zek\u00e2y\u0131 kullanma fikri bu sorudan do\u011fdu. Sineman\u0131n t\u00fcrlerini metinlerden, g\u00f6rsellerden, sesten otomatik olarak anlayan bir sistem olu\u015fturduk. Sistemimiz, mesela bir drama bir \u00f6yk\u00fcn\u00fcn ba\u015f\u0131ndan sonuna kadar nas\u0131l de\u011fi\u015fiyor, bunu otomatik olarak buluyor. Daha sonra patentini de ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu teknoloji, kurdu\u011fumuz giri\u015fimin ana teknolojilerinden birisidir.<\/p>\n

Yapay zek\u00e2y\u0131 filmlerle nas\u0131l b\u00fct\u00fcnle\u015ftiriyorsunuz? Sonu\u00e7lara ula\u015f\u0131rken hangi verilerden yola \u00e7\u0131k\u0131yorsunuz?<\/strong>
\nBir filmi yaparken bir\u00e7ok parametreyi bir araya getirirsiniz. Bunun i\u00e7inde senaryonun kendisi, oyuncular, filmin b\u00fct\u00e7esi gibi bir\u00e7ok etmen bulunur. Kendi filmlerim \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken de bu etmenlerin bir\u00e7o\u011funun yapay zek\u00e2 yard\u0131m\u0131yla daha sistematik bi\u00e7imde se\u00e7ilebilece\u011fine y\u00f6nelik ara\u00e7lar geli\u015ftirmi\u015ftim.<\/p>\n

Asl\u0131nda Hollywood\u2019da bunu daha geleneksel y\u00f6ntemlerle yap\u0131yorlar. Filmlerde kahraman\u0131n hik\u00e2yesi diye bir \u00f6rg\u00fc vard\u0131r. Her \u00f6yk\u00fcn\u00fcn bu \u00f6rg\u00fcy\u00fc takip etmesi ama\u00e7lan\u0131r. Yapay zek\u00e2 sayesinde bunu\u00a0\u00e7ok daha \u00f6teye g\u00f6t\u00fcrebiliriz. Burada ama\u00e7 yapay zek\u00e2n\u0131n film yapmas\u0131 de\u011fil. Biz yapay zek\u00e2y\u0131 bir b\u00fcy\u00fcte\u00e7 gibi kullanarak senaryodaki sorunlar\u0131, filmin getirece\u011fi gi\u015feyi, tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir oyuncunun filmde olu\u015fturabilece\u011fi etkiyle ilgili belirli sonu\u00e7lar\u0131 birka\u00e7 dakika i\u00e7inde g\u00f6rebiliyoruz.<\/p>\n

Sistemimiz, daha \u00f6nceden belirledi\u011fimiz 1.000\u2019in \u00fczerinde sinematografik unsur ile\u00a0senaryonun ili\u015fkisini \u00f6l\u00e7\u00fcyor. Bu unsurlardan olu\u015fan ili\u015fki a\u011f\u0131, bir bak\u0131ma senaryonun sinematografik DNA\u2019s\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar\u0131yor\u00a0ve hangi sinematografik DNA\u2019n\u0131n hangi \u00fclkede nas\u0131l bir etki olu\u015fturaca\u011f\u0131n\u0131 da ge\u00e7mi\u015f filmlerin performanslar\u0131ndan \u00f6\u011frenip yeni bir senaryo i\u00e7in bunu otomatik olarak \u00f6l\u00e7\u00fcmlendirebiliyor.<\/p>\n

Hollywood st\u00fcdyolar\u0131 i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir ara\u015ft\u0131rmadan da bahsedeyim. D\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck st\u00fcdyolar\u0131ndan birisi olan Warner Bros\u2019un filmlerinin son 10 y\u0131lda ba\u015far\u0131l\u0131 olma y\u00fczdesi 50-60 aral\u0131\u011f\u0131nda. Ba\u015far\u0131 derken burada bir filmin genel izleyici taraf\u0131ndan be\u011fenilmesini ve b\u00fct\u00e7esini \u00e7\u0131karmas\u0131ndan bahsediyoruz. Bu st\u00fcdyonun 200 filmini bizim sistemimiz \u00fczerinde analiz ettik.\u00a0Ayn\u0131 filmler i\u00e7in yapay zek\u00e2 kullan\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 durumunda ba\u015far\u0131 oran\u0131n\u0131n %80\u2019lere \u00e7\u0131kabilece\u011fini g\u00f6sterdik. 2019\u2019da San Sebastian Uluslararas\u0131 Film Festivali\u2019nde en iyi start-up \u00f6d\u00fcl\u00fcn\u00fc de ald\u0131k.<\/p>\n

\"\"<\/a>Elde etti\u011finiz sonu\u00e7lara g\u00f6re film \u00e7ekiminden vazge\u00e7en veya oyuncu grubunu de\u011fi\u015ftiren yap\u0131mc\u0131lar oldu mu?<\/strong>
\nHen\u00fcz iki y\u0131ld\u0131r piyasada olmam\u0131za ra\u011fmen sistemin olu\u015fturdu\u011fu etkiyi g\u00f6zlemeyebiliyoruz. Hem yapay zek\u00e2\u00a0sonu\u00e7lar\u0131ndan yola \u00e7\u0131karak veto yiyen filmler oldu hem de sonu\u00e7lardan faydalanarak farkl\u0131 kararlar veren yap\u0131mc\u0131lar g\u00f6rd\u00fck. \u00d6nceden d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc akt\u00f6r\u00fc yapay zek\u00e2 sonu\u00e7lar\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6rerek de\u011fi\u015ftiren, filmin orijinal b\u00fct\u00e7esini yapay zek\u00e2n\u0131n gi\u015fe tahminine g\u00f6re\u00a0uyarlayan, yine filmin senaryosunda de\u011fi\u015fikli\u011fe giden yap\u0131mc\u0131lar\u0131m\u0131z var. Bu filmlerin baz\u0131lar\u0131 bug\u00fcn Netflix\u2019ten izlenebiliyor. Yine sistemi kullan\u0131p gi\u015feye \u00e7\u0131kan bir\u00e7ok yap\u0131m veya Oscar aday\u0131 olan baz\u0131 filmler var.<\/p>\n

Bu i\u015fi \u0130svi\u00e7re de\u011fil de ABD veya bir ba\u015fka \u00fclkede yapmak aras\u0131ndaki farklar nelerdir?<\/strong>
\nBiz bu i\u015fe \u0130svi\u00e7re\u2019de EPFL\u2019nin \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131ndaki bir spin-off kimli\u011fiyle girdik. Lozan\u2019da EPFL\u2019nin olu\u015fturdu\u011fu \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ekosistem var. \u0130\u015fe EPFL etiketiyle ba\u015flamak bize bir\u00e7ok avantaj getirdi. Hem bulundu\u011fumuz b\u00f6lgenin yerel y\u00f6netiminden hem federal y\u00f6netimden \u00f6nemli hibe destekleri ald\u0131k; buna paralel olarak yat\u0131r\u0131m da \u00e7ektik. Ayr\u0131ca bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rmam\u0131z\u0131 \u00fcniversiteyle birlikte y\u00fcr\u00fct\u00fcyoruz.<\/p>\n

Tek dezavantaj\u0131m\u0131z, \u0130svi\u00e7re\u2019nin film end\u00fcstrisi anlam\u0131nda \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc olmamas\u0131.<\/p>\n

Yine de \u00f6zellikle pandemi d\u00f6neminde geli\u015fen ileti\u015fim modellerini de hesaba\u00a0katarsak, \u0130svi\u00e7re\u2019de bulunup Hollywood\u2019daki yap\u0131mc\u0131larla \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir engel g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor.<\/p>\n

D\u00fcnyada ve T\u00fcrkiye\u2019de benzer \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131l\u0131yor mu?
\n<\/strong>T\u00fcrkiye\u2019de bu konuda \u00e7al\u0131\u015fan herhangi bir \u015firket olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmiyorum. D\u00fcnya genelinde ise bize yak\u0131n bir konseptle \u00e7al\u0131\u015fan \u00fc\u00e7 start-up daha var.<\/p>\n

Yurt d\u0131\u015f\u0131nda bir giri\u015fim kurman\u0131n sizi en \u00e7ok zorlayan yanlar\u0131 ne oldu?<\/strong><\/p>\n

Start-up kurman\u0131n bir\u00e7ok zorlu\u011fu var. Bu zorluklar neredeyse d\u00fcnyan\u0131n her yerinde ayn\u0131. \u0130svi\u00e7re\u2019de bulundu\u011fumuz b\u00f6lgenin ana dili Frans\u0131zca. Ana diliniz ya da \u0130ngilizceniz seviyesinde yerel dili konu\u015famamak kimi zaman handikap yaratsa da \u00e7ok \u00f6nemli bir sorun ya\u015famad\u0131k.<\/p>\n

Yapay zek\u00e2n\u0131n gelece\u011fini sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcz y\u00f6n\u00fcnden nas\u0131l yorumlars\u0131n\u0131z?<\/strong><\/p>\n

Yapay zek\u00e2 b\u00fct\u00fcn sekt\u00f6rleri g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde de\u011fi\u015ftiriyor. Film sekt\u00f6r\u00fcnde bu i\u015fin \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc Netflix yapt\u0131. Asl\u0131nda piyasada\u00a0bizim kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z f\u0131rsat tam da bu. Netflix yapay zek\u00e2y\u0131 kullanarak \u00f6nemli bir avantaj elde etti; fakat film end\u00fcstrisinin geri kalan\u0131 Netflix\u2019in sahip oldu\u011fu teknolojilere sahip de\u011fil. Biz de Largo ile bu bo\u015flu\u011fu doldurmak \u00fczere yola \u00e7\u0131kt\u0131k.<\/p>\n

Bilkent size neler katt\u0131?<\/strong>
\n\u015eu anki ser\u00fcvenimde Bilkent \u00dcniversitesi\u2019nin bana kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 vizyonun \u00e7ok \u00f6nemli\u00a0bir etkisi vard\u0131r. Bilkent\u2019in m\u00fcfredat\u0131n\u0131n disiplinleraras\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 te\u015fvik etmesi, benim\u00a0mesleki altyap\u0131m\u0131n olu\u015fmas\u0131 ba\u011flam\u0131nda \u00e7ok \u00f6nemliydi. Ayr\u0131ca beraber \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m ve derslerini ald\u0131\u011f\u0131m hocalar\u0131n da \u00e7ok \u00f6nemli katk\u0131lar\u0131 olmu\u015ftur. Bilgisayar M\u00fchendisli\u011fi B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nden tez hocam Prof. Dr. Tolga \u00c7ap\u0131n, derslerini ald\u0131\u011f\u0131m Prof. Dr. U\u011fur G\u00fcd\u00fckbay ve Prof. Dr. B\u00fclent \u00d6zg\u00fc\u00e7, beni \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m konularda devam etmeye h\u00e2len te\u015fvik eden Prof. Dr. Fazl\u0131 Can hocalar\u0131m\u0131n bug\u00fcn yapabildiklerim noktas\u0131nda katk\u0131lar\u0131 b\u00fcy\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n

\"\"<\/a>Ekibinizde Bilkentliler var m\u0131?<\/strong>
\n\u0130svi\u00e7re ofisimizde Bilkent Elektrik-Elektronik M\u00fchendisli\u011fi\u2019nden mezun bir arkada\u015f\u0131m\u0131z var. Tak\u0131m\u0131m\u0131z genel olarak bilgisayar m\u00fchendisli\u011fi ve film end\u00fcstrisi tecr\u00fcbesi olan arkada\u015flardan olu\u015fuyor. T\u00fcrkiye\u2019de de ofis a\u00e7may\u0131 planl\u0131yoruz. Daha \u00e7ok Bilkentli ile \u00e7al\u0131\u015fmak istiyoruz.<\/p>\n

Bireysel film \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131za devam ediyor musunuz?<\/strong>
\n\u0130lk uzun metraj filmim i\u00e7in baz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar yapm\u0131\u015ft\u0131m; ama zaman\u0131m\u0131n tamam\u0131n\u0131 Largo ald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bunu belirli bir s\u00fcre erteledim. \u015eirketi belirli bir noktaya getirdikten sonra, bu d\u00f6nemlerde edindi\u011fim deneyimleri\u00a0ve end\u00fcstri ili\u015fkilerini de kullan\u0131p, uzun metraj filmim \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flamak istiyorum.<\/p>\n

2015\u2019te ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131m\u0131z Ouchy Film Festivali\u2019nin 2022\u2019de be\u015fincisini d\u00fczenlemek\u00a0planlar\u0131m\u0131z aras\u0131nda. Bu platformda seyirciyi yeni sinema y\u00f6ntemleriyle etkileyebilecek d\u00fcnya sinemas\u0131 yap\u0131mlar\u0131n\u0131 bir araya getirme amac\u0131yla hareket ediyoruz.<\/p>\n

Sinema sekt\u00f6r\u00fcnde sizi etkileyen isimler kimlerdir?<\/strong><\/p>\n

Sadece \u00fclkemizin de\u011fil, d\u00fcnyan\u0131n da en \u00f6nemli y\u00f6netmenlerinden biri olan Nuri\u00a0Bilge Ceylan\u2019\u0131n bir\u00e7ok filmini defalarca seyretmi\u015fimdir. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda Michael Haneke, Stanley Kubrick, Coen Karde\u015fler ve Dardenne Karde\u015fler, filmlerini izleyerek bir\u00e7ok \u015fey \u00f6\u011frendi\u011fim y\u00f6netmenlerdir.<\/p>\n

Son olarak hobilerinizi soral\u0131m.<\/strong>
\nBo\u015f vakit buldu\u011fum zamanlarda do\u011fa y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri yapmay\u0131 seviyorum.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

(Dergi Bilkent\u00a036. say\u0131 \u2013 Aral\u0131k 2021)   Dr. Sami Arpa (Bilgisayar M\u00fchendisli\u011fi 2010), \u0130svi\u00e7re\u2019de kurdu\u011fu Largo adl\u0131 firmada film end\u00fcstrisi i\u00e7in yapay zek\u00e2 \u00e7\u00f6z\u00fcmleri geli\u015ftiriyor. \u2013\u00a0LinkedIn Profili   Film end\u00fcstrisine ne zaman ilgi duymaya ba\u015flad\u0131n\u0131z? \u00c7ocuklu\u011fumdan itibaren sanat\u0131n bir\u00e7ok alan\u0131na ilgi duydum. Resim yapmak hayat\u0131m\u0131n hep bir par\u00e7as\u0131 olmu\u015ftur. Edebiyat, [\u2026] <\/p>\n

<\/div>\n

Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"page-templates\/template-full-width.php","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-27044","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/w3.bilkent.edu.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/27044","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/w3.bilkent.edu.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/w3.bilkent.edu.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/w3.bilkent.edu.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/w3.bilkent.edu.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=27044"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/w3.bilkent.edu.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/27044\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":27050,"href":"https:\/\/w3.bilkent.edu.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/27044\/revisions\/27050"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/w3.bilkent.edu.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=27044"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}