POLS Seminar: “Merkezdeki Banka, Yirmi Yıl Sonra: Bağımsızlıktan Kurumsal Gerilemeye”, Caner Bakır (Koç University), 12:30Noon November 19, 2026 (EN)

Merkezdeki Banka, Yirmi Yıl Sonra: Bağımsızlıktan Kurumsal Gerilemeye

Caner Bakır Koç Üniversitesi

Tarih: 19 Kasım 2026

Saat: 12:30 – 13:30

Yer: A130 Seminer Salonu (İİSBF Binası)

Özet

Merkezdeki Banka’nın yayımlanmasının üzerinden yirmi yıl geçti. Ancak kitabın merkezindeki soru güncelliğini koruyor: Bir merkez bankasını gerçekten bağımsız kılan nedir ve bu bağımsızlık neden bazı dönemlerde güçlenirken bazı dönemlerde aşınır?
Söyleşi, Türkiye’de merkez bankacılığının dönüşümünü iki farklı dönem üzerinden ele alacaktır. İlk bölüm, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş dönemindeki Merkezdeki Banka’nın temel tartışmalarına da dönerek merkez bankası bağımsızlığının yalnızca yasal düzenlemelerle açıklanamayacağını vurgular. Kurumsal tasarım kadar siyasal destek, bürokratik uzmanlık, profesyonel normlar, liderlik ve hesap verebilirlik de önemlidir. 2001 reformları bu açıdan önemli bir dönüm noktasıdır. Ancak daha sonraki gelişmeler, yasal bağımsızlığın kendi başına kalıcı kurumsal dayanıklılık yaratmadığını göstermiştir.
İkinci bölümde söyleşi, Bakır’ın geçtiğimiz aylarda yayımlanan Governance makalesinde geliştirdiği “institutional backsliding under liberal democratic backsliding” yaklaşımını açacak. Buradaki temel soru şudur: Bir bürokratik örgüt hukuken varlığını sürdürürken bağımsızlığını nasıl kaybedebilir? Makale, Türkiye’de merkez bankası bağımsızlığındaki gerilemeyi, formel-rasyonel kurumsal mantığın giderek patrimonyal bir mantık tarafından aşındırılması üzerinden açıklar. Yürütmede kişiselleşme ve merkezileşme altında kişisel sadakatin, liyakat ve kurala dayalı anlayışın önüne geçmesi ile birlikte ortaya çıkan patrimonyal kurumsal anlayışın bu dönüşümün merkezinde yer almasıdır. Söyleşide, merkez bankası bağımsızlığının tek seferlik bir reform başarısı değil, sürekli olarak yeniden üretilmesi ve korunması gereken siyasal ve kurumsal bir denge olduğu vurgulanacaktır. Bu nedenle söyleşide Türkiye deneyiminin, bağımsızlığın nasıl kurulduğu kadar, nasıl aşındığı ve yeniden nasıl inşa edilebileceği sorularını da gündeme getirmenin önemi tartışılacaktır.

Konuşmacı Biyografisi

Caner Bakır, Koç Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü’nde Siyaset Bilimi Profesörüdür ve Küreselleşme, Barış ve Demokratik Yönetişim Merkezi’nin (GLODEM) direktörüdür. Policy Sciences ve Comparative Policy Analysis dergilerinin editörlerindendir. Araştırmaları karşılaştırmalı ve uluslararası politik ekonomi, kamu yönetimi ve politikası ile uluslararası işletme alanlarını kapsamaktadır. Çalışmaları Policy Sciences, Policy and Society, Governance ve Public Administration gibi dergilerde yayımlanmıştır. Merkezdeki Banka ile birlikte toplam 13 kitabın yazarıdır. Geliştirdiği Structure–Institution–Agency (SIA) yaklaşımı, politika ve kurumsal sonuçların yapılar, kurumlar ve aktörlerin karşılıklı etkileşimleriyle nasıl şekillendiğini açıklamaktadır. Güncel araştırmaları çok uluslu şirketler ve jeostrateji, patrimonyalizm, kurumsal(sız)laşma ile uzmanlık–iktidar ilişkileri üzerine yoğunlaşmaktadır. Bakır ve Eneyni’nin The Duality of Vicious and Virtuous Circles in Policy Advisory Systems in Authoritarian Regimes: The Effect of Structures, Institutions and Agents başlıklı kitabı Cambridge Üniversitesi tarafından 2027’de yayımlanacaktır.

Moderatör

H. Tolga Bölükbaşı

Hasan Tolga Bölükbaşı, Bilkent Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü’nde öğretim üyesidir. Doktorasını McGill Üniversitesi’nde sosyoloji alanında tamamlamıştır. Araştırmaları karşılaştırmalı kamu politikası ve karşılaştırmalı ekonomi politik alanlarını kapsamakta olup sosyal devlet, işgücü piyasaları ve kamu politikası kapasitesi üzerine yoğunlaşmaktadır. TÜBİTAK, TÜBİTAK–DAAD ikili işbirliği programı, Stiftung Mercator, Fulbright Programı ve AB COST Aksiyonları tarafından desteklenen çok yıllı araştırma projelerini yürütmüştür. Son olarak Bilkent-Bremen Refah Politikaları Araştırma Laboratuvarı’nı yönetmiş, halen TÜBİTAK tarafından desteklenen ve 2029 yılına kadar sürecek “Toplumsal Sorunlarla Mücadelede Politika Kapasitesi: Türkiye Örneği” başlıklı bir projeyi yürütmektedir. Bölükbaşı, Euro-Austerity and Welfare States (University of Toronto Press, 2021) adlı kitabın yazarıdır ve Europeanization of Public Policy in Southern Europe (Routledge, 2014) adlı derlemenin editörlerinden biridir.

Ayrıntılı bilgi için: pols@bilkent.edu.tr/ https://pols.bilkent.edu.tr