Ana Sayfa » Üniversitelerde Model Hizmetler Projesi Tanımı

Üniversitelerde Model Hizmetler Projesi Tanımı

Ergenler (10 – 19 yaş) ve gençler, Türkiye nüfusunun önemli bir oranını oluşturur ve eldeki verilere göre bu oran giderek büyümektedir. Halen Dünya Sağlık Örgütü’nce belirlenmiş yaş sınırlarına göre 15 ile 24 yaş arasında olan gençlerin nüfusu, toplam dünya nüfusunun %19’unu oluşturmaktadır. Bu grubun sağlık ve eğitim gereksinimlerinin karşılanması hem ülkenin sosyal ve ekonomik gelişimi hem de genel nüfus politikaları üzerinde bir etki yaratabilmek açısından önem taşımaktadır.

Günümüzde ölümler ve ciddi sağlık sorunlarının çoğunun temelinde yetersiz ve dengesiz beslenme, bedensel hareketsizlik, sigara ve diğer sağlığa zararlı maddelere olan bağımlılık, kendine ve başkasına bilerek zarar verme ve cinselliğin güven içinde yaşanmaması olduğu belirlenmiştir. Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar ve planlanmamış gebelikler özellikle genç nüfusun en önemli sağlık sorunları arasındadır

Gençliğin üreme ve cinsel sağlık bilgilendirme ve gereksinimleri Türkiye VIII. Beş Yıllık Kalkınma Planın’da yer almış, konu ile ilgili birçok kuruluş çeşitli yayınlar yapmışlardır. Bu öneri ve öngörüleri, Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu (UNFPA) Türkiye’de nüfusun gereksinimlerinin tanımlanması ve karşılanması süreci dahilinde, çeşitli sektörlerden ortak katılımla hazırlanan Üçüncü Ülke Programına entegre etmiştir. Programda Üreme Sağlığı alt programının amaçlarından biri gençlere yönelik üreme sağlığı/cinsel sağlık hizmetlerinin geliştirilmesine ve gençlerin üreme sağlığı ve cinsel sağlık bilgileri gereksinimlerinin karşılanmasına katkıda bulunmaktır. Adolesanlar ve gençlere yönelik üreme sağlığı/cinsel sağlık hizmetlerinin sağlanması için uygun modellerin belirlenmesi gerekliliği, üreme sağlığı alt program dökümanlarında da vurgulanmaktadır.

Gençlerin üreme ve cinsel hakları, toplumsal cinsiyet, güvenli ve mutlu cinsel yaşam, üreme yeteneğinin korunması, üreme yeteneğini kullanma zamanına ve sayısına karar verme ve bu kararı uygulama, bunun için bilgilenme ve hizmetlere ulaşabilmeleri, gençlere yönelik üreme sağlığı/cinsel sağlık hizmetlerinin kapsamını oluşturur. Bu amaçla sağlık hizmeti sunulan bütün kurumlarda gençlere yönelik birimler oluşturulması genel kabul gören bir yaklaşım olmuştur.

Türkiye’de 1.5 milyona yakın üniversite öğrencisi bulunmaktadır. Üniversite öğrencileri temelde her üniversitenin Mediko-sosyal merkezi tarafından sağlanan ücretsiz sağlık hizmeti almaktadırlar. Ancak bu merkezlerde üreme sağlığı/cinsel sağlık danışmanlığı ve hizmetleri sunulmamaktadır.

Üniversite öğrencilerine sunulacak geliştirici hizmetlerin 3 Şubat 1984 tarih ve 18301 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Yüksek Öğrenim Kurumları Mediko-Sosyal Sağlık, Kültür ve Spor İşleri Dairesi Uygulama Yönetmeliği doğrultusunda geliştirilmesi ve üreme sağlığı/cinsel sağlık hizmetlerinin varolan hizmetlere entegrasyonu, bugün ve gelecekte bireylerin sağlığının geliştirilmesine, cinsel sağlık ve davranışlarına olumlu bir etkide bulunacaktır. Üniversite öğrencilerinin gelecekte toplumu yönlendiren güçler arasında önemli bir yeri olacağından bu uygulamanın ülke düzeyinde de olumlu etkileri daha yaygın ve güçlü olabilecektir.

Bu görüşle UNFPA Üçüncü Ülke Programı kapsamında Türkiye’de bir model olarak sınırlı sayıda üniversitede gençlere üreme sağlığı/cinsel sağlık hizmetlerinin başlatılması hedeflenmiştir. Bu doğrultuda geliştirilen “Seçilmiş Üniversitelerde Gençlere Yönelik Üreme Sağlığı Hizmetleri Modelinin Başlatılması” Projesi, Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti adına Dışişleri Bakanlığı ve UNFPA arasında yapılan bir protokolle imzalanmış, 2002/3833 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla onaylanarak 25 Nisan 2002 tarih ve 24736 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanmıştır. Bu doğrultuda değişik konumlarda olan sekiz üniversite belirlenerek etkinlikler başlatılmıştır.

Üreme sağlığı/cinsel sağlık alanında gençlerin hizmet ve bilgi gereksinimlerine yanıt verecek bir strateji geliştirmek için proje içinde bir dizi etkinlik planlanmıştır. Bu etkinlikler aşağıda sıralanmıştır:

  • Seçilen üniversitelerin mediko-sosyal sağlık merkezlerinde gençlere üreme sağlığı/cinsel sağlık alanında hizmet sunacaklar için üreme sağlığı/cinsel sağlık eğitim müfredatı geliştirmek,
  • Üniversite öğrencileri için bu alanda bilgilendirme, eğitim, iletişim materyali hazırlamak,
  • Mediko-sosyal sağlık merkezlerinde gençlere üreme sağlığı/cinsel sağlık alanında hizmet sunacakları eğitmek,
  • Üniversitelerin mediko-sosyal sağlık merkezinde gençlere üreme sağlığı/cinsel sağlık hizmeti verecek birimleri donatmak,
  • Birimlerdeki üreme sağlığı/cinsel sağlık danışmanlığı ve hizmet sunumunun kalitesini düzenli izlem ziyaretleri yoluyla değerlendirmek ve yükseltmek,
  • Bu hizmetlerin yaygınlaştırılması stratejisi için üreme sağlığı/cinsel sağlık hizmet sunum modelini ilgili taraflarla tartışmak.

Mediko-sosyal Sağlık Merkezi Birimleri, üniversite öğrenci ve çalışanlarına; klinik muayene, tetkik ve tedavi hizmetleri, koruyucu sağlık hizmetleri, erken tanı için tarama ve gerektiğinde sevk gibi hizmetler vermektedir. Gençlik Danışma Birimleri, gebelikten korunma yöntemlerinin sunumu ile üreme sağlığı, cinsel sağlık, psikolojik danışmanlık, gebelikten korunma, acil korunma, istenmeyen gebeliklere yaklaşım, kendi kendine meme ve testis muayenesi, sigara/alkol/madde bağımlılığından korunma, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan korunma, cinsel taciz ve şiddetle başetme, beslenme, hijyen gibi konularda danışmanlık hizmetleri sunacaktır. Bütün bu hizmetler doğrudan Mediko-sosyal Sağlık Merkezi Gençlik Danışma Birimi personeli tarafından ya da ilgili kuruluşlara yönlendirme ve sevk yoluyla karşılanacaktır.